EMLAK VERGİSİNİN MATRAHI

Bina ve arazi vergisinin matrahı, vergi değeridir. Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesine göre vergi değeri, gayrimenkulün rayiç bedeli olarak belirlenmiştir. Rayiç bedel ise gayrimenkulün normal alım satım bedelidir.

Buna göre, mükellefler emlak vergisi beyannamelerinde sahip oldukları bina, arsa ve arazilerin normal alım-satım bedelini beyan edeceklerdir. Ancak, mükelleflerin beyan edecekleri değerin, Emlak Vergisi Kanununun 10 ve 20 nci maddeleri hükümlerine göre hesaplanan asgari ölçüde tespit edilen değerlerden düşük bulunması halinde, beyan ettikleri değerler, asgari ölçüde tespit edilen değerlere yükseltilmek suretiyle tarhiyata esas alınacaktır.

Emlak vergisi oranları, Tebliğin 2 numaralı bölümünde bilirtildiği şekilde büyük ölçüde indirilmiş ve bu süretle mükelleflerin sahip oldukları gayrimenkullerini gerçek değerleri ile beyan etmelerine imkan sağlanmıştır.

Mükelleflerin sahip oldukları bina arsa ve arazilerin değerlerini, rayiç değerleri ile beyan etmeleri, Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan diğer kazanç ve irat tutarının hesaplanması bakımından mükellefler açısından önem arzetmektedir.

Bilindiği gibi, 4369 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 46 ncı maddenin 1 inci fıkrasında, diğer kazanç ve irat tutarınının hesaplanmasında; 1998 yılı emlak vergisi beyanname verme süresinin bitmesinden önce iktisap edilen gayrimenkullerin elden çıkarılması halinde, bunların maliyet bedeli olarak 1998 yılı genel beyan döneminde beyan edilecek emlak vergisi değerinin esas alınacağı hükme bağlanmıştır.

Bu hüküm uyarınca, 1.1.1999 tarihinden itibaren elden çıkarılan gayrimenkullerin maliyet bedelini, 1998 yılı genel beyan döneminde beyan edecekleri emlak vergisi değerleri oluşturacak ve beyan edilecek bu değer ile satış değeri arasındaki farkın belirli tutarını aşan kısmı, Gelir Vergisi Kanunu açısından diğer kazanç ve irat olarak vergilendirilecektir.

Bu nedenle, emlak vergisi mükelleflerinin sahip oldukları bina, arsa ve arazilere ilişkin olarak rayiç değerler üzerinden beyanda bulunmaları kendileri açısından yararlı olacaktır.

Diğer taraftan, iktisap şekli ne olursa olsun, 5 yıldan fazla elde tutulan (veraset yoluyla iktisap edilenlerde 5 yıllık süre şartı aranmaz.); konutlar ile köy kıymet beyan defterine kaydedilmesi gereken gayrimenkullerin elden çıkarılması halinde ise beyan edilen değer ile satış değeri arasındaki farkın belirli tutarı aşan kısmının diğer kazanç ve iratlar kapsamında 31.12.2008 tarihine kadar vergilendirilmesi söz konusu olmayacaktır.(2)