Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

1 22/6/2021 tarihli ve 31519 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4104 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci

maddesiyle, bu fıkrada yer alan “13/12/1983 tarihli ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri

Hakkında Kanun Hükmünde Karar namenin 11 inci” ibaresi “1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 221 inci” şeklinde değiştirilmiştir.

a) Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,2

b) Basit ortalama yöntem: Faaliyet sonuçları tablosu kalemleri ile stoklar hesap grubunda yer

alan kalemlerin düzeltmede esas alınacak tarihlere bağlı kalmaksızın dö nem ortalama düzeltme katsayısı ile çarpılmasını,

c) Bütçe: Belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ili şkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belgeyi,

ç) Bütçe geliri: Kapsama dâhil kamu idarel erinin bütçeleri ve diğer mevzuatla gelir olarak tanımlanan her türlü işlemi,

d) Bütçe gideri: Kapsama dâhil kamu idarelerinin bütçeleri ve diğer mevzuatla gider ol arak tanımlanan her türlü işlemi,

e) Defter değeri: Varlık veya kaynakların muhasebe kayıtlarındaki değerini,

f) Dönem ortalama düzeltme katsayısı: Mali tablonun ait olduğu aya ait fiyat endeksinin, bu endeks ile bir önceki hesap döneminin sonundaki fiyat endeksi toplamının ikiye bölünmesi sonucu bulunan endekse bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,

g) Düzeltme katsayısı: Mali tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, düzeltmeye esas

alınan tarihi içeren aya ait fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,

ğ) Ekonomik sınıflandırma: Kapsama dâhil kamu idarelerinin gelir ve giderleri nin türleri itibarıyla sınıflandırılmasını,

h) Enflasyon düzeltmesi: Parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak

tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, mali tablonun ait olduğu tarihteki satın alma

gücü cinsinden hesaplanmasını,

ı) Faaliyet dönemi: Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça malî yılı,

i) (Değişik:RG-23/2/2024-32469-CK-8196/1 md.) Faaliyet sonucu: Faaliyetlere ilişkin indirim,

iade ve iskontolar düşüldükten sonraki net gelirler ile giderler arasındaki farkı,

j) Fiyat endeksi: Türkiye İstatistik Kurumunca Türkiye geneli için hesaplanan Yurt İçi Üretici

Fiyat Endeksini,

k) (Mülga: 8/1/2018-2018/11321 K.)

l) Gelir: İlk defa hesaplara alınacak varlıklar dışında, öz kaynakta artışa neden olan her türlü işlemi,

m) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri: Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri,

sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idareleri,

n) Gerçeğe uygun değer: Piyasa koşullarında muvazaasız bir işlemde bilgili ve istekli t araflar

arasında bir varlığın el değiştirmesi veya bir borcun ödenmesi için belirlenen tutarı,

o) Gider: İlk defa hesaplara alınacak yükümlülükler ile indirim, iade ve iskontolar dışında, öz

kaynakta azalışa neden olan her türlü işlemi,3

ö) Hesap dönemi: Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça malî yılı,

p) İtibari değer: Her türlü senetlerle, bono ve tahvillerin üzerinde yazılı olan değeri,

r) İz bedeli: Ekonomik ömrünü tamamladığı halde fiilen kullanılmasına devam edilen ikt isadi

2 22/6/2021 tarihli ve 31519 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4104 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 2 nci

maddesiyle, bu bentte yer alan “Maliye Bakanlığını” ibaresi “Hazine ve Maliye Bakanlığını” şeklinde değiştirilmiştir.

3 23/2/2024 tarihli ve 32469 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 8196 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci

maddesiyle, bu bende “yükümlülükler” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile indirim, iade ve iskontolar” ibaresi

eklenmiştir.

kıymetler ile gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilme si uygun görülmeyen ancak, hesa plarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan ve muhasebe kayıtlarında yer

verilen en düşük tutarı,

s) Kurul: Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunu,

ş) Mahallî idare: Yetkileri belirli bir coğrafi alan ve hizmetlerle sınırlı olarak kamusal fa aliyet

gösteren belediye, il özel idaresi ile bunlara bağlı veya bunların kurdukları veya üye oldukları birlik ve

idareleri,

t) Malî yıl: Takvim yılını,

u) Maliyet bedeli: Bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin arttırılması için yapılan

harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamını,

ü) Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri: 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı ce tvelde

sayılan genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerini, (II) sayılı cetvelde sayılan özel bütçe kapsamındaki idareleri ve (III) sayılı cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumları,

v) Muhasebe birimi: Kapsama dâhil kamu idarelerine ait gelir ve alacakların tahsili, gider ve

borçların hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması,

saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve

raporlanmasına ilişkin muhasebe hizmetlerinin yapıldığı birimi,

y) Muhasebe politikaları: Muhasebe işlemlerinin kaydedilmesi, mali tabloların hazırla nması ve

sunulmasında kabul edilen ilke, kural, standart ve uygulamaları,

z) Muhasebe sistemi: Mali işlemlerin yürütülmesinde, kaydedilmesinde ve raporlanmasında kullanılan hesap planları, defterler ve muhasebeleştirme süreçlerinin tamamını,

aa) Muhasebe yetkilisi: Muhasebe biriminin yönetiminden ve yetkili mercilere hesap vermekten

sorumlu yöneticisini,

bb) Nakit esası: Gelirlerin nakden veya mahsuben tahsil edildiğinde, giderlerin ise nakden vey a

mahsuben ödendiğinde muhasebeleştirilmesini,

cc) Öz kaynak: Kapsama dâhil kamu idarelerinin varlıkları ile yabancı kaynakları arası ndaki

farkı,

çç) Parasal kalemler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri a ynı kalan ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kalemleri (Yabancı p aralar da

parasal kalemlere dâhildir.),

dd) Parasal olmayan kalemler: Parasal kalemler harici kalemleri,

ee) Sosyal güvenlik kurumları: 5018 sayılı Kanuna ekli (IV) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerini,

ff) Tahakkuk esası: Bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüld üğünde,

mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini,

gg) Taşıma: Mali tablolardaki parasal ve para sal olmayan tutarların, taşıma katsayısı ku llanılarak ilgili dönemin sonundaki yeni değerlerinin hesaplanması işlemini,

ğğ) Taşıma katsayısı: Mali tabloların ait olduğu tarihe ilişkin fiyat endeksinin, bir önceki dönemin sonundaki fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,

hh) Varlık: Geçmişteki işlem ve olayların bir sonucu olan, gelecekte ekonomik yarar sa ğlaması

beklenen ve kamu idareleri tarafından kontrol edilen değerleri,

ıı) Yabancı kaynak: Geçmişteki işlem ve olaylardan doğan ve ödenmesi so nucunda, id arenin

ekonomik kaynak ve değerlerinde azalma gerçekleşmesi beklenen, idareye ait mevcut borç ve sorumlulukları,

ii) (Ek: 8/1/2018-2018/11321 K.) Kontrol: Diğer bir kurum ya da kuruluşun mali politikalarının

ve faaliyetlerinin yönetilmesi gücünü,

jj) (Ek: 8/1/2018-2018/11321 K.) Kontrol eden kamu idaresi: Bir veya daha fazla sayıd aki kurum ya da kuruluşu kontrol eden kamu idaresini,

kk) (Ek: 8/1/2018-2018/11321 K.) Kontrol edilen kurum ya da kuruluş: Kamu idaresinin kontrolü altında olan ve faa liyetlerinden doğrudan yararlanılan döner sermayeli işletmeler, sosyal tesisler

veya fonlar gibi yapıları,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Temel Muhasebe Kavramları ve İlkeleri

Temel kavramlar