Vergisel Yükümlülükler ve Muhasebe Kayıtları

Bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları ve ortaklardan alacaklar tutarlarını düzeltmek için beyanda bulunan mükellefler, beyan edilen tutarlar üzerinden %3 oranında vergi hesaplayacak ve hesaplanan vergiyi beyanname verme süresi içinde ödeyeceklerdir. Bu süre içerisinde ödenmeyen bu vergiler 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre gecikme zammıyla birlikte takip edilecektir.

Söz konusu tutarların beyanı üzerine, defter kayıtlarının düzeltilmesi gerekeceği tabiidir.

Örnek 1- (A) Anonim Şirketinin, 31/12/2013 tarihi itibarıyla düzenlediği bilançosunda kasa hesabında 300.000 TL görülmekle birlikte fiilen kasada bulunmayan tutar 290.000 TL'dir. Şirketin dönem içindeki faaliyetleri sonucunda, beyan tarihi olan 24/10/2014 tarihi itibarıyla kasa hesabının mevcudu 400.000 TL olarak görülmektedir.

Anılan mükellef, her ne kadar beyan tarihi itibarıyla kasa mevcudu 400.000 TL olsa da, 31/12/2013 tarihli bilançosunu baz almak suretiyle bu tarih itibarıyla var olan kasa mevcudu içinde fiilen kasada bulunmayan tutarları esas alacak, bu tutarın 290.000 TL olması nedeniyle, bu tutarı beyan edecek ve beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan vergiyi beyanname verme süresi sonuna (31/12/2014 tarihine) kadar ödeyecektir.

Bu çerçevede;

Beyan tutarı : 290.000 TL

Hesaplanan vergi : (290.000 x %3=) 8.700 TL

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudunun, kasa hesabından düşülmesi:

___________________________24/10/2014__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 290.000 TL

ZARARLAR

(6552 sayılı Kanunun 74. maddesi)

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

100 KASA 290.000 TL

______________________________ / _______________________________

- Verginin hesaplanması:

___________________________24/10/2014__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 8.700 TL

ZARARLAR

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 8.700 TL

_____________________________ / ________________________________

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudundan kaynaklanan giderlerin nazım hesaplara (kanunen kabul edilmeyen gider olarak) kaydı:

___________________________24/10/2014__________________________

950 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 298.700 TL

GİDERLER

951 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 298.700 TL

GİDERLER ALACAKLI HESABI

_____________________________ / ________________________________

Örnek 2- (K) Anonim Şirketinin, 31/12/2013 tarihi itibarıyla düzenlediği bilançosunda kasa hesabında 400.000 TL görülmekte olup, dönem içindeki faaliyetleri sonucunda, beyan tarihi olan 28/10/2014 tarihi itibarıyla kasa mevcudu 220.000 TL'dir.

Anılan mükellef, her ne kadar, 31/12/2013 tarihli bilançosunu baz almak suretiyle bu tarih itibarıyla var olan kasa mevcudu 400.000 TL olsa da, beyan tarihi itibarıyla kasa mevcudu 220.000 TL olduğundan, fiilen kasada bulunmayan kısım esas alınmak suretiyle en fazla bu tutar (220.000 TL) kadar beyanda bulunabilecektir.

Bu tutarın 200.000 TL'lik kısmının kasada fiilen bulunmadığı varsayıldığında beyan edilecek tutar ve üzerinden hesaplanacak vergi aşağıdaki gibi olacaktır.

Beyan tutarı : 200.000 TL

Hesaplanan vergi : (200.000 x %3=) 6.000 TL

Beyanla ilgili muhasebe kayıtları da aşağıdaki şekilde olacaktır.

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudunun, kasa hesabından düşülmesi:

___________________________28/10/2014__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 200.000 TL

ZARARLAR

(6552 sayılı Kanunun 74. maddesi)

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

100 KASA 200.000 TL

_____________________________ / ________________________________

- Verginin hesaplanması:

___________________________28/10/2014__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 6.000 TL

ZARARLAR

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 6.000 TL

_____________________________ / ________________________________

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudundan kaynaklanan giderlerin nazım hesaplara (kanunen kabul edilmeyen gider olarak) kaydı:

___________________________28/10/2014__________________________

950 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 206.000 TL

GİDERLER

951 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 206.000 TL

GİDERLER ALACAKLI HESABI

_____________________________ / ________________________________

Örnek 3- (C) Anonim Şirketinin, 31/12/2013 tarihli bilançosunda ortaklardan alacak ve ortaklara borç tutarları, bilanço hesapları itibarıyla aşağıdaki gibi olup, beyan tarihi olan 21/10/2014 tarihi itibarıyla bu tutarların değişmediği varsayılmıştır.

- 131. Ortaklardan Alacaklar hesabı 300.000 TL

- 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı 150.000 TL

- 331. Ortaklara Borçlar hesabı (170.000) TL

- 431. Ortaklara Borçlar hesabı (120.000) TL

Bu çerçevede;

Beyan tutarı : [(300.000 + 150.000) - (170.000 + 120.000) =] 160.000 TL

Hesaplanan vergi: (160.000 x %3=) 4.800 TL

olacaktır.

Anılan mükellef, söz konusu tutarı beyan edecek ve beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan vergiyi beyanname verme süresinde ödeyecektir.

Beyanla ilgili muhasebe kayıtları aşağıdaki şekilde olacaktır.

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacakların düşülmesi:

___________________________21/10/2014__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 160.000 TL

ZARARLAR

(6552 sayılı Kanunun 74. maddesi)

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 130.000 TL

231 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 30.000 TL

_____________________________ / ________________________________

- Verginin hesaplanması:

___________________________21/10/2014__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 4.800 TL

ZARARLAR

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 4.800 TL

_____________________________ / ________________________________

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacaklardan kaynaklanan giderlerin nazım hesaplara (kanunen kabul edilmeyen gider olarak) kaydı:

___________________________21/10/2014__________________________

950 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 164.800 TL

GİDERLER

951 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 164.800 TL

GİDERLER ALACAKLI HESABI

_____________________________ / ________________________________

Örnek 4- (Y) Limited Şirketinin, 31/12/2013 tarihli bilançosunda ortaklardan alacak ve ortaklara borç tutarları bilanço hesapları itibarıyla aşağıdaki gibidir.

- 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı 400.000 TL

- 431. Ortaklara Borçlar hesabı (160.000) TL

Beyan tarihi itibarıyla ise ortaklardan alacak ve ortaklara borç tutarları şu şekildedir.

- 131. Ortaklardan Alacaklar hesabı 100.000 TL

- 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı 360.000 TL

- 331. Ortaklara Borçlar hesabı (200.000) TL

Bu çerçevede, beyan tarihi itibarıyla ortaklardan (net) alacak tutarı;

[(100.000 + 360.000) - (200.000) = ] 260.000 TL olsa da

31/12/2013 tarihi itibarıyla ortaklardan (net) alacak tutarı;

(400.000 - 160.000 = ) 240.000 TL'dir.

Buna göre;

Beyan tutarı : (400.000 - 160.000 = ) 240.000 TL

Hesaplanan vergi : (240.000 x %3 = ) 7.200 TL

olacaktır.

Anılan mükellef, söz konusu tutarı beyan edecek ve beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan vergiyi beyanname verme süresinde ödeyecektir.

Öte yandan, (Y) Limited Şirketinin 31/12/2013 tarihli bilançosundaki "231. Ortaklardan Alacaklar" hesabında görülen tutarın 100.000 TL'lik kısmı dönemsellik ilkesi uyarınca "131. Ortaklardan Alacaklar" hesabına aktarılmıştır.

Beyanla ilgili muhasebe kayıtları aşağıdaki şekilde olacaktır.

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacakların düşülmesi:

_____________________________ / ________________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 240.000 TL

ZARARLAR

(6552 sayılı Kanunun 74. maddesi)

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 100.000 TL

231 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 140.000 TL

_____________________________ / ________________________________

- Verginin hesaplanması:

_____________________________ / ________________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 7.200 TL

ZARARLAR

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 7.200 TL

_____________________________ / ________________________________

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacaklardan kaynaklanan giderlerin nazım hesaplara (kanunen kabul edilmeyen gider olarak) kaydı:

_____________________________ / ________________________________

950 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 247.200 TL

GİDERLER

951 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 247.200 TL

GİDERLER ALACAKLI HESABI

_____________________________ / ________________________________

Öte yandan, mükelleflerce kâr dağıtımı yapılması halinde, ticari bilanço açısından dağıtılabilir ticari kâr tutarı, 6552 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi kapsamında beyan edilen ve "689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar" hesabı altında muhasebeleştirilen tutarlar dikkate alınmaksızın tespit olunacaktır.