Faiz Swapı

Faiz swapı, gösterge bir anapara tutarı üzerinden farklı faiz oranı esaslarına göre hesaplanacak faizlerin iki taraf arasında anlaşılan vadelerde değişimini öngören bir sözleşme çeşidi olup, aynı para biriminden olan borçların sadece faiz ödemelerinin yapısı değişmekte, anapara değişimi gerçekleşmemektedir.

Faiz swapı işlemlerinde, faiz ödemelerinin değişimi nedeniyle ödeme dönemleri itibarıyla hesaplanan net kazanç tutarları tevkifat matrahını oluşturacaktır.

Bu çerçevede, faiz ödemelerinin bir takvim yılı içerisinde karşılıklı olarak aynı tarihlerde gerçekleşmesi (çakışma) durumunda her bir ödeme tarihi itibarıyla hesaplanan net kazanç tutarı tevkifat matrahını oluşturacaktır.

Ödeme tarihlerinin bir kısmının çakışması durumunda ise, bir takvim yılı aşılmamak suretiyle ödemelerin çakıştığı tarihler itibarıyla, müşteri tarafından ödenen faiz tutarları ile müşteriye o tarihe kadar yapılan faiz ödemelerinin tamamı karşılaştırılmak suretiyle net kazanç tutarı tespit edilecektir.

Ödeme dönemleri itibarıyla ortaya çıkan zararların ise, takvim yılı aşılmamak kaydıyla, 257, 258 ve 269 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde yer alan açıklamalar çerçevesinde izleyen dönemlerde aynı tür işlemlerden doğan gelirlerden mahsubu mümkündür. Takvim yılı sonuna kadar mahsup edilemeyen zararlar ise ihtiyari beyanname yoluyla mahsup edilebilecektir.

Örnek 4: Bay (D)’nin, 10.000.000 USD tutarındaki 2 yıl vadeli 6 ayda bir LIBOR faiz ödemeli borcundan doğan yükümlülüğünü yerine getirebilmek amacıyla 30/7/2010 tarihinde, (Z) Bankası ile % 4 faiz oranı üzerinden yapmış olduğu 2 yıl vadeli 6 ayda bir faiz ödemeli swap sözleşmesine ilişkin veriler aşağıda yer almaktadır.

Sözleşme Tutarı : 10.000.000 USD

Sözleşme Tarihi : 30/7/2010

Sabit Faiz : % 4

Değişken Faiz : USD LIBOR

Faiz Ödeme Tarihleri: LIBOR Döviz Kuru

31/1/2011 % 4,5 1,60

29/7/2011 % 3,8 1,67

31/1/2012 % 4,1 1,61

31/7/2012 % 3,7 1,71

FAİZ ÖDEME TARİHLERİ ; LIBOR ; (Z) BANKASI

TARAFINDAN

BAY (D)’YE

ÖDENEN FAİZ ; BAY (D)’NİN (Z)

BANKASINA

ÖDEDİĞİ FAİZ ; TEVKİFAT MATRAHI ; TEVKİFAT TUTARI

31/1/2011 ; % 4,5 ; 225.000 USD

(225,000*1,60=360.000) ; 200.000 USD

(200.000*1,60 = 320.000) ; 40.000 TL ; 4.000 TL

29/7/2011 ; % 3,8 ; 190.000 USD

(190.000*1,67 =317.300) ; 200.000 USD

(200.000*1,67 = 334.000) ; (16.700 TL) ; -

31/1/2012 ; % 4,1 ; 205.000 USD (205.000*1,61=330.050) ; 200.000 USD

(200.000*1,61 = 322.000) ; 8.050 TL ; 805 TL

31/7/2012 ; % 3,7 ; 185.000 USD

(185.000*1,71=316.350) ; 200.000 USD

(200.000*1,71= 342.000) ; (25.650 TL) ; -

Bu durumda, Bay (D) 31/1/2011 ve 31/1/2012 tarihlerinde değişken faizden sabit faize geçmiş olması nedeniyle avantajlı durumda olup, 31/1/2011 tarihinde faiz swap işleminden doğan net kazanç tutarı 40.000 TL, 31/1/2012 tarihinde faiz swap işleminden doğan net kazanç tutarı da 8.050 TL’dir.

29/7/2011 ve 31/7/2012 tarihlerinde ise, Bay (D) zararlı durumda olup, bu zarar aynı dönemde gerçekleştirilen aynı tür işlemlerin konsolide edilmesi yoluyla yok edilemezse, ilgili yılların izleyen üçer aylık dönemlerinde aynı tür işlemlerden doğan kardan mahsup edilebilecektir. Böyle bir karın bulunmaması nedeniyle mahsup edilemeyen zarar tutarları ise ihtiyari beyanname yoluyla mahsup edilebilecektir.

Örnek 5: Bay (E)’nin, 10.000.000 USD tutarındaki 2 yıl vadeli 3 ayda bir LIBOR faiz ödemeli borcundan doğan yükümlülüğünü yerine getirebilmek amacıyla 30/7/2010 tarihinde, (Z) Bankası ile % 4 faiz oranı üzerinden yapmış olduğu 2 yıl vadeli 6 ayda bir faiz ödemeli swap sözleşmesine ilişkin veriler aşağıda yer almaktadır.

Sözleşme Tutarı : 10.000.000 USD

Sözleşme Tarihi : 30/7/2010

Sabit Faiz : % 4

Değişken Faiz : USD LIBOR

Faiz Ödeme Tarihleri:

Bay (E) (Z) Bankası LIBOR Döviz Kuru

28/10/2010 % 5,1 1,60

31/1/2011 31/1/2011 % 4,5 1,62

29/4/2011 % 2,6 1,64

29/7/2011 29/7/2011 % 3,8 1,67

28/10/2011 % 4,0 1,66

31/1/2012 31/1/2012 % 4,1 1,61

30/4/2012 % 3,9 1,67

31/7/2012 31/7/2012 % 4,0 1,71

FAİZ ÖDEME

TARİHLERİ ; LIBOR ; (Z) BANKASI

TARAFINDAN

BAY (E)’YE

ÖDENEN FAİZ ; BAY (E)’NİN

(Z) BANKASINA

ÖDEDİĞİ FAİZ ; TEVKİFAT MATRAHI ; TEVKİFAT TUTARI

BAY (E) ; (Z) BANKASI

; 28/10/2010 ; % 5,1 ; 127.500 USD

(127.500*1,60= 204.000) ; ; 204.000 TL ; 20.400 TL

31/1/2011 ; 31/1/2011 ; % 4,5 ; 112.500 USD (112.500*1,62= 182.250) ; 200.000 USD

(200.000*1,62 = 324.000) ; (141.750) ; -

; 29/4/2011 ; % 2,6 ; 65.000 USD (65.000*1,64= 106.600) ; ; (35.150 ) ;

29/7/2011 ; 29/7/2011 ; % 3,8 ; 95.000 USD

(95.000*1,67= 158.650) ; 200.000 USD

(200.000*1,67= 334.000) ; (210.500) ; -

; 28/10/2011 ; % 4,0 ; 100.000 USD

(100.000*1,66=

166.000) ; ; (44.500) ; -

31/1/2012 ; 31/1/2012 ; % 4,1 ; 102.500 USD

(102.500*1,61= 165.025) ; 200.000 USD

(200.000*1,61= 322.000) ; (156.975) ; -

; 30/4/2012 ; % 3,9 ; 97.500 USD

(97.500*1,67= 162.825) ; ; 5.850 TL ; -

31/7/2012 ; 31/7/2012 ; % 4,0 ; 100.000USD

(100.000*1,71= 171.000) ; 200.000 USD

(200.000*1,71= 342.000) ; (165.150) ; -

Bu durumda, bir takvim yılı aşılmamak suretiyle ödemelerin çakıştığı tarihler itibarıyla net kazanç tutarının hesaplanması gerekeceğinden, aynı takvim yılı içinde başkaca ödemelerin çakıştığı bir tarih bulunmaması nedeniyle 28/10/2010 tarihi itibarıyla (Z) Bankası tarafından Bay (E) lehine ödenen 204.000 TL faiz tutarı üzerinden, % 10 oranında tevkifat yapılması gerekmektedir.

Karşılıklı ödemelerin çakıştığı 31/1/2011 tarihi itibarıyla Bay (E) zararlı durumda olup, 141.750 TL tutarındaki zarar izleyen üçer aylık tevkifat dönemlerine aktarılmıştır. Zarar mahsubu sonucunda ödemelerin ikinci kez çakıştığı 29/7/2011 tarihinde de Bay (E) zarar etmiş (210.500) olup, bu zarar tutarının izleyen üçer aylık döneme aktarılması sonucu 28/10/2011 tarihinde de tevkifata konu net kazanç tutarı doğmamıştır. Bu tarih itibarıyla ortaya çıkan toplam 44.500 TL zarar tutarı ise izleyen takvim yılına aktarılamayacağından ihtiyari beyan yoluyla mahsup yoluna gidilebilecektir.

İzleyen takvim yılında karşılıklı ödemelerin çakıştığı 31/1/2012 tarihinde Bay (E) 156.975 TL zararlı durumda olup daha önceki dönemlerde de yapıldığı üzere, bu zarar tutarının izleyen üçer aylık dönemlerdeki kazanç tutarından mahsup edilmesi sonucunda ödemelerin tekrar çakıştığı 31/7/2012 tarihi itibarıyla da Bay (E)’nin tevkifata konu bir kazancı doğmamıştır.

Dolayısıyla, Bay (E) bu işlemle ilgili olarak 28/10/2010 tarihinde 20.400 TL vergi ödemiş olup, sözleşmenin kalan dönemlerinde ise takvim yılı aşılmamak suretiyle zarar tutarlarının izleyen üçer aylık tevkifat dönemlerine aktarılması sonucunda tevkifata tabi kazanç doğmamıştır.

Örnek 6: Dar mükellef Bayan (F)’nin (lehdar), 15.000.000 EURO tutarındaki 2 yıl vadeli 6 ayda bir LIBOR faiz ödemeli borcuna ilişkin yükümlülüğünü yerine getirebilmek amacıyla, 30/8/2010 tarihinde Türkiye’de bulunan (Y) Bankası ile % 5 faiz oranıyla yapmış olduğu 2 yıl vadeli 6 ayda bir faiz ödemeli swap sözleşmesine ilişkin veriler aşağıda yer almaktadır.

Sözleşme Tutarı : 15.000.000 EURO

Sözleşme Tarihi : 30/8/2010

Sabit Faiz : % 5

Değişken faiz : EURO LIBOR

Faiz Değişim Tarihleri: LIBOR Döviz Kuru

28/2/2011 % 4,7 1,59

29/8/2011 % 4,8 1,76

29/2/2012 % 5,3 1,73

31/8/2012 % 5,6 1,78

FAİZ ÖDEME TARİHLERİ ; LIBOR ; (Y) BANKASI

TARAFINDAN

BAYAN (F)’YE

ÖDENEN FAİZ ; BAY (F)’NİN

(Y) BANKASINA

ÖDEDİĞİ FAİZ ; TEVKİFAT MATRAHI ; TEVKİFAT TUTARI

28/2/2011 ; % 4,7 ; 352.500 EURO

(352.500*1,59=560.475) ; 375.000 EURO

(375.000*1,59=596.250) ; (35.775) ; -

29/8/2011 ; % 4,8 ; 360.000 EURO (360.000*1,76=633.600) ; 375.000 EURO

(375.000*1,76=660.000) ; (26.400) ; -

29/2/2012 ; % 5,3 ; 397.500 EURO

(397.500*1,73=687.675) ; 375.000 EURO

(375.000*1,73=648.750) ; 38.925 TL ; 3.892,50 TL

31/8/2012 ; % 5,6 ; 420.000 EURO

(420.000*1,78=747.600) ; 375.000 EURO

(375.000*1,78=667.500) ; 80.100 TL ; 8.010 TL

Dar mükellef Bayan (F)’nin yapmış olduğu swap sözleşmesi dolayısıyla 29/2/2012 tarihinde elde etmiş olduğu 38.925 TL gelir ile 31/8/2012 tarihinde elde etmiş olduğu 80.100 TL gelir üzerinden % 10 oranında tevkifat yapılacaktır.