KAYITLARDA YER ALDIĞI HALDE İŞLETMEDE MEVCUT OLMAYAN KASA MEVCUDU VE ORTAKLARDAN ALACAKLARIN BEYANI

6111 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü ile bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükelleflerine, 31/12/2010 tarihi itibarıyla düzenledikleri bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları ile işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarını bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen üçüncü ayın sonuna kadar vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltmeleri ve böylece kayıtlarını fiili duruma uygun hale getirmeleri imkanı verilmiştir.

1- Kapsam

Bu hüküm, sadece bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükelleflerini kapsamaktadır.

2- Bilanço Düzenleme ve Beyan

Bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükellefleri, 31/12/2010 tarihi itibarıyla düzenledikleri bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan

-Kasa mevcutlarını ve

-İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarını 6111 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen üçüncü ayın son iş günü olan 31 Mayıs 2011 tarihine (bu tarih dahil) kadar vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltebileceklerdir (Ek: 22).

Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uyarınca verilmesi gereken ve elektronik ortamda gönderilebilen beyannamenin, kurumlar vergisi beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorunda olan mükellefler tarafından 340 ve 346 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur. Elektronik ortamda beyanname ve bildirim verme zorunluluğu bulunmayanlarca, söz konusu beyan kurumlar vergisi mükellefiyeti yönünden bağlı olunan vergi dairelerine kağıt ortamında yapılabilecektir.

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarının belirlenmesinde, tek düzen hesap planında yer alan "131. Ortaklardan Alacaklar" ve "231. Ortaklardan Alacaklar" toplamından "331. Ortaklara Borçlar" ve "431. Ortaklara Borçlar" toplamının çıkarılması sonucunda kalan net tutar dikkate alınacaktır.

Söz konusu beyan sonucunda aşağıdaki esaslara göre kayıtlar düzeltebilecektir.

3- Vergisel Yükümlülükler ve Muhasebe Kayıtları

Bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları ve ortaklardan alacaklar tutarlarını düzeltmek için beyanda bulunan mükellefler, beyan edilen tutarlar üzerinden % 3 oranında vergi hesaplayacak ve hesaplanan vergiyi beyanname verme süresi içinde ödeyeceklerdir.

Söz konusu tutarların beyanı üzerine, defter kayıtlarının düzeltilmesi gerekeceği tabiidir.

Örnek 5- (A) Anonim Şirketinin, 31/12/2010 tarihi itibarıyla düzenlediği bilançosunda kasa hesabında 150.000 TL görünmekle birlikte fiilen kasada bulunmayan tutar 145.000 TL'dir. Şirketin dönem içindeki faaliyetleri sonucunda, beyan tarihi olan 15/4/2011 tarihi itibarıyla kasa mevcudu 200.000 TL olarak görülmektedir.

Anılan mükellef, her ne kadar beyan tarihi itibarıyla kasa mevcudu 200.000 TL olsa da, 31/12/2010 tarihli bilançosunu baz almak suretiyle bu tarih itibarıyla var olan kasa mevcudu içinde fiilen kasada bulunmayan tutarları esas alacak, bu tutarın 145.000 TL olması nedeniyle, bu tutarı beyan edecek ve beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan vergiyi beyanname verme süresi sonuna (31/5/2011 tarihine) kadar ödeyecektir.

Bu çerçevede;

Beyan tutarı: 145.000 TL

Hesaplanan vergi: (145.000 x %3=) 4.350 TL

Beyanla ilgili muhasebe kayıtları da aşağıdaki şekilde olacaktır.

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudunun, kasa hesabından düşülmesi:

___________________________15/4/2011__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 145.000 TL

ZARARLAR

(6111 sayılı Kanunun 11/2 Maddesi)

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

100 KASA 145.000 TL

___________________________ / ________________________________

- Verginin hesaplanması:

___________________________15/4/2011__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 4.350 TL

ZARARLAR

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 4.350 TL

___________________________ / ________________________________

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudundan kaynaklanan giderlerin nazım hesaplara (kanunen kabul edilmeyen gider olarak) kaydı:

___________________________15/4/2011__________________________

950 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 149.350 TL

GİDERLER

951 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 149.350 TL

GİDERLER ALACAKLI HESABI

___________________________ / ________________________________

Örnek 6- (K) Anonim Şirketinin, 31/12/2010 tarihi itibarıyla düzenlediği bilançosunda kasa hesabında 200.000 TL görünmekte olup, dönem içindeki faaliyetleri sonucunda, beyan tarihi olan 28/3/2011 tarihi itibarıyla kasa mevcudu 110.000 TL'dir.

Anılan mükellef, her ne kadar, 31/12/2010 tarihli bilançosunu baz almak suretiyle bu tarih itibarıyla var olan kasa mevcudu 200.000 TL olsa da, beyan tarihi itibarıyla kasa mevcudu 110.000 TL olduğundan, fiilen kasada bulunmayan kısım esas alınmak suretiyle en fazla bu tutar (110.000 TL) kadar beyanda bulunabilecektir.

Bu tutarın 100.000 TL'lik kısmının kasada fiilen bulunmadığı varsayıldığında beyan edilecek tutar ve üzerinden hesaplanacak vergi aşağıdaki gibi olacaktır.

Beyan tutarı: 100.000 TL

Hesaplanan vergi: (100.000 x %3=) 3.000 TL

Beyanla ilgili muhasebe kayıtları da aşağıdaki şekilde olacaktır.

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudunun, kasa hesabından düşülmesi:

___________________________28/3/2011__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 100.000 TL

ZARARLAR

(6111 sayılı Kanunun 11/2 Maddesi)

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

100 KASA 100.000 TL

___________________________ / ________________________________

- Verginin hesaplanması:

___________________________28/3/2011__________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 3.000 TL

ZARARLAR

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 3.000 TL

___________________________ / ________________________________

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan kasa mevcudundan kaynaklanan giderlerin nazım hesaplara (kanunen kabul edilmeyen gider olarak) kaydı:

___________________________28/3/2011 _________________________

950 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 103.000 TL

GİDERLER

951 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 103.000 TL

GİDERLER ALACAKLI HESABI

___________________________ / ________________________________

Örnek 7- (C) Anonim Şirketinin, 31/12/2010 tarihli bilançosunda ortaklardan alacak ve ortaklara borç tutarları, bilanço hesapları itibarıyla aşağıdaki gibi olup, beyan tarihi olan 1/4/2011 tarihi itibarıyla bu tutarların değişmediği varsayılmıştır.

- 131. Ortaklardan Alacaklar hesabı 150.000 TL

- 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı 75.000 TL

- 331. Ortaklara Borçlar hesabı (85.000) TL

- 431. Ortaklara Borçlar hesabı (60.000) TL

Bu çerçevede;

Beyan tutarı: [(150.000+75.000)-(85.000+60.000)=] 80.000 TL

Hesaplanan vergi: (80.000 x %3=) 2.400 TL

olacaktır.

Anılan mükellef, söz konusu tutarı beyan edecek ve beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan vergiyi beyanname verme süresinde ödeyecektir.

Beyanla ilgili muhasebe kayıtları aşağıdaki şekilde olacaktır.

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacakların düşülmesi:

___________________________1/4/2011____________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 80.000 TL

ZARARLAR

(6111 sayılı Kanunun 11/2 Maddesi)

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 65.000 TL

231 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 15.000 TL

___________________________ / ________________________________

- Verginin hesaplanması:

___________________________1/4/2011___________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 2.400 TL

ZARARLAR

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 2.400 TL

___________________________ / ________________________________

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacaklardan kaynaklanan giderlerin nazım hesaplara (kanunen kabul edilmeyen gider olarak) kaydı:

___________________________1/4/2011___________________________

950 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 82.400 TL

GİDERLER

951 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 82.400 TL

GİDERLER ALACAKLI HESABI

___________________________ / ________________________________

Örnek 8- (Y) Limited Şirketinin, 31/12/2010 tarihli bilançosunda ortaklardan alacak ve borç tutarları bilanço hesapları itibarıyla aşağıdaki gibidir.

- 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı 200.000 TL

- 431. Ortaklara Borçlar hesabı (80.000) TL

Beyan tarihi itibarıyla ise ortaklardan alacak ve borç tutarları şu şekildedir.

- 131. Ortaklardan Alacaklar hesabı 50.000 TL

- 231. Ortaklardan Alacaklar hesabı 180.000 TL

- 331. Ortaklara Borçlar hesabı (100.000) TL

Bu çerçevede, beyan tarihi itibarıyla ortaklardan (net) alacak tutarı;

[(50.000+180.000)-(100.000)=] 130.000 TL olsa da

31/12/2010 tarihi itibarıyla ortaklardan (net) alacak tutarı;

(200.000-80.000=) 120.000 TL'dir.

Buna göre;

Beyan tutarı: (200.000-80.000=) 120.000 TL

Hesaplanan vergi: (120.000 x %3=) 3.600 TL

olacaktır.

Anılan mükellef, söz konusu tutarı beyan edecek ve beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan vergiyi beyanname verme süresinde ödeyecektir.

Beyanla ilgili muhasebe kayıtları aşağıdaki şekilde olacaktır.

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacakların düşülmesi:

___________________________ / ________________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 120.000 TL

ZARARLAR

(6111 sayılı Kanunun 11/2 Maddesi)

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 50.000 TL

231 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 70.000 TL

___________________________ / ________________________________

- Verginin hesaplanması:

___________________________ / ________________________________

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE 3.600 TL

ZARARLAR

(Kanunen Kabul Edilmeyen Gider)

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 3.600 TL

___________________________ / ________________________________

- Bilançoda görülmekle birlikte işletmede bulunmayan ortaklardan alacaklardan kaynaklanan giderlerin nazım hesaplara (kanunen kabul edilmeyen gider olarak) kaydı:

___________________________ / ________________________________

950 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 123.600 TL

GİDERLER

951 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN 123.600 TL

GİDERLER ALACAKLI HESABI

___________________________ / ________________________________

4- Diğer Hususlar

a) 6111 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında ödenen vergiler, gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilmeyecektir.

b) Bu kapsamda beyan edilen tutarlar ile ödenen vergiler, kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmeyecektir.

c) Kurumlar vergisi mükelleflerince 6111 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, yapılan beyanla ilgili olarak söz konusu tutarların ortaklara dağıtılıp dağıtılmadığına bakılmaksızın kar dağıtımına bağlı vergi kesintisine yönelik ilave bir tarhiyat yapılmayacaktır.

D- YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN SORUMLULUĞU

Tam tasdik sözleşmesi çerçevesinde daha önceki dönemlerine ilişkin rapor düzenlenmiş bulunan mükelleflerin, 6111 sayılı Kanunun 10 ve 11 inci maddeleri hükmünden yararlanmaları halinde, raporu düzenleyen yeminli mali müşavirlerin bu işlemlerle sınırlı olarak sorumluluğu aranmayacaktır.

E- DİĞER HUSUSLAR

6111 sayılı Kanunun 10 ve 11 inci maddelerinin uygulanmasına ilişkin olarak yapılan işlem ve bildirimlerin 6111 sayılı Kanun hükümlerine uygun yapılıp yapılmadığı hususu Maliye Bakanlığınca araştırılabilecektir.