Hayat Standardı Göstergelerinin Uygulanması :

Mükerrer 116 ncı maddede hayat standardı göstergeleri ile her bir gösterge için tesbit edilmiş tutarları ayrı ayrı belirtilmiştir. Göstergelerin uygulanmasında asağıdaki hususların gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

a) Eş, Çocuk ve Bakmakla Yükümlü Olunan Diğer Kişiler :

Eş deyimi, daha önce yayımlanan 99 Seri Sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanmıştır. Çocuk tabiri ise, Gelir Vergisi Kanununun 33 üncü maddesinde tanımlanmıştır. Ancak, 18 yaşını bitirmiş olup, tahsilde bulunan 25 yaşını doldurmamış kimselerin Gelir Vergisi konusuna giren gelirlerinin bulunması halinde, Gelir Vergisi Kanununun 93 üncü maddesi uyarınca aile reisinden ayrı olarak mükellefiyetlerinin tesisi gerektiğinden sözkonusu kimseler hayat standardı uygulaması bakımından müstakil olarak işleme tabi tutulacaklardır.

Bakmakla yükümlü olunan şahıslar ifadesinden ise, aralarında akrabalık ilişkisi olup olmadığı dikkate alınmaksızın mutat geçim giderleri mükellefler tarafından karşılanan kişilerin anlaşılması gerekir.

b) İşletmede Kayıtlı olan Taşıtlar :

Hayat standardı göstergeleri tablosunun 1 ve 3 numaralı bentlerine göre, işletmede kayıtlı olan özel binek otomobiller ile hava ve deniz taşıtlarına ilişkin gösterge tutarlarının da mükelleflerin hayat standardı esasına göre gelirlerinin saptanmasında dikkate alınması gerekir.

Şahsi işletmelere kayıtlı sözkonusu taşıtlara ilişkin gösterge tutarlarının mükelleflerin bu esasa göre gelirlerinin saptanmasında tam olarak dikkate alınacağı açıktır. Ancak, işletmeye aynı cinsten birden fazla taşıtın kayıtlı olması halinde, bir taşıta ilişkin gösterge tutarının nazara alınması gerekmektedir.

Adi ortaklıklar ile kollektif ve komandit şirket ortaklarının (komandit şirketlerde komandite ortakların) gelirlerinin tesbitinde, işletmeye kayıtlı taşıt sayısının ortak sayısından az olması halinde birden fazla kişi tarafından kullanılan taşıtlara ilişkin harcamaların kişi sayısına göre, artacağı gözönünde bulundurularak, her bir ortak için bir taşıta ilişkin gösterge tutarının tam olarak nazara alınması gerekmektedir. Taşıt sayısının ortak sayısından fazla olması halinde ise, işletmeye kayıtlı taşıt sayısına bakılmaksızın, her bir ortak için bir taşıta ilişkin gösterge tutarının dikkate alınması icap etmektedir. Taşıtların müşterek veya iştirak halinde mülkiyete konu olması durumunda da, taşıt sayısına bakılmaksızın, her bir hissedarın gelirinin tesbitinde, bir taşıta ilişkin gösterge tutarının tam olarak dikkate alınacağı tabiidir. Şu kadar ki, taşıtların motor silindir hacimlerinin farklı olması halinde, silindir hacmi küçük olan taşıta ilişkin gösterge tutarının esas alınması gerekmektedir.

Diğer taraftan maddede, sözkonusu taşıtların hesap dönemi içinde iktisap edilmesi veya elden çikarılması halinde, bunlara ilişkin gösterge tutarlarının kıst olarak uygulanacağına dair bir hüküm yer almadığından, bu gibi durumlarda gösterge tutarlarının tam olarak nazara alinması icap etmektedir.

c) Bizzat Kullanılan Birden Fazla Binalar :

Hayat standardı göstergeleri tablosunun 2 numaralı bendinde yer alan bizzat kullanılan birden fazla binalar ifadesinden mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerin topluca veya münferiden kullandıkları tek bir bina dışındaki her bir binanın anlaşılması gerekir.

Hayat standardı göstergeleri tablosunun 2/b bendinin parantez içi hükmüne göre, kiralanmış binalar için saptanmış olan 60.000 liralık gösterge tutarı, tatil amacı ile gidilen otel, motel, tatil köyü ve benzeri yerler için bu yerlerde konaklanılan gün ile konaklayan kişi sayısına ve seyahatin birden fazla olup olmadığına bakılmaksızın bir defa uygulanacaktır. Bir yil içinde, tatil amacı ile birden fazla seyahate çıkılması durumunun ise gider bildirimi esasına göre değerlendirilmesi gerekir.

Söz konusu binaların mülkiyetinin yukarıda sayılan kişilere ait olması halinde, gösterge tutarı olarak; bu binaların yıllık emsal kira bedellerinin yarısının, kiralanmış olması halinde ise kiralanan her bir bina için 60.000 liranın nazara alınması icap etmektedir.

Binaların birden fazla mükellef tarafından kiralanmış olması halinde ise, her bir mükellef tarafından ayrı harcama yapılacağından, gösterge tutarının her bir mükellef için tam olarak nazara alınması gerekmektedir.

Diğer taraftan, binalarin yıl içinde belli bir süre için kullanılmış olması halinde de, bunlara ilişkin gösterge tutarları hayat standardı esası uygulamasında tam olarak dikkate alınacaktır.

d) Özel Hizmetlerde Çalıştırılan Kişiler :

Hayat standardı göstergeleri tablosunun 4 numaralı bendinde yer alan göstergelerin uygulanması, özel hizmetlerde çalıştırılan şoför mürebbiye, ahçı, hizmetçi, bahçıvan, dadı, kaptan pilot ve benzerlerinin, bu hizmetlerde, devamlı ve ücret karşılığı çalıştırılması şartına bağlandığından bunların belli bir dönemde hizmet vermesini kapsamayacak şekilde arızi olarak çalıştırılması halinde bu göstergelerin hayat standardı esasına göre gelirin tesbitinde nazara alınmaması gerekmektedir. Örneğin büyük şehirlerde mutat oldugu üzere, bir kimsenin haftada bir veya iki gün ev hizmetlerinde çalıştırılması bu bent kapsamında mütalaa edilmeyecektir.

e) Turistik Amaçlı Yurt Dışı Seyahatler :

Hayat standardı esasına tabi olan mükelleflerin kendileri, eşleri, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerin herbirinin turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerinden, her bir seyahati için gösterge tutarının ayrı ayrı dikkate alınması gerekmektedir.

Öte yandan; mükelleflerin ticari seyahat dövizi ile yaptıkları yahut konferans ve mesleki toplantılara katılmak üzere, giderleri bağlı olduğu kurumlarca veya toplantıyı tertip eden kuruluşça karşılanmak suretiyle alacakları yurt dışı seyahatlerin hayat standardı esası uygulamasında nazara alınmaması, ancak mükelleflerin ayrıca turistik seyahat dövizi de almaları halinde, bu seyahatlerin turistik seyahat olarak kabul edilmesi ve turistik seyahatler için belirlenen gösterge tutarınin mükellefin bu esasa göre gelirinin saptanmasında dikkate alınması gerekmektedir.