Yıllık Beyanıname Veren Ücretlilerde Özel Gider İndirimi Uygulaması:

Gelir Vergisi Kanununun 95 inci maddesinde aynen aşağıdaki hükme yer verilmiştir.

"Aşağıda yazılı hizmet erbabının ücretleri hakkında vergi tevkif usulü cari olmaz:

1. Ücretlerini yabancı bir memleketteki işverenden doğrudan doğruya alan hizmet erbabı;

2. 16 ncı maddede yazılı istisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri

3. Maliye Bakanlığı'nca yıllık beyanname ile bildirilmesinde zaruret görülen ödemeler.

Bunlar gelirlerini, bu kısmın 2 nci bölümündeki hükümlere göre, yıllık beyanname ile bildirirler."

Ücretlerinden vergi tevkif usulü cari olmayan ve bu nedenle ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan ücretlilerde özel gider indirimi, bunların yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda oldukları ücretlerinin vergi matrahlarına, yukarıda (D bölümünde) açıklanan esaslara göre hesaplanarak uygulanacaktır.

Ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zonında olan ücretlilerin verdikleri yıllık gelir vergisi beyannamesine tevkif suretiyle vergilendirilen ücretleri ile diğer kazanç ve iratlarını da dahil etmeleri halinde, özel gider indirimi sadece vergi tevkifatı cari olmayan ücretlerin vergi matrahına uygulanacaktır. Bu nedenle, toplam matrah içindeki bu ücretlere ait matrah kısmı ayrılacaktır.

F _ ÖZEL GİDER İNDİRİMİ NEDENİYLE TEVKİF SURETİYLE KESİLEREK ÖDENMESİ GEREKEN GELİR VERGİSİNİN EKSİK HESAPLANMASI

HALİNDE UYGULANACAK CEZAİ MÜEYYİDELER:

1. Muhtasar Beyanname Vermeyen Genel Bütçeye Dahil Dairelerde Çalışan Ücretlilerde:

Genel bütçeye dahil dairelerde çalışan ücretlilerin özel gider indirimine konu olan harcamalarını, sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgeler kullanmak veya belgelerde tahrifat yapmak suretiyle veya diğer suretlerle yüksek göstermeleri nedeniyle, doğan fark verginin fazla hesaplanılmasına neden olunması halinde, bu vergi ilgililerinden cezalı olarak geri alınacaktır.

Bu şekilde doğan vergi farkı, ilgili saymanlıklarca saymanlığın bağlı bulunduğu vergi dairelerine intikal ettirilecek ve vergi daireleri de ücretlilerden ihbarname kuralına göre cezalı olarak tahsil edeceklerdir. Bu vergi cezasından işverenlerin tahakkuk memurları da müteselsilen sorumlu olacaklardır.

2. Muhtasar Beyanname Veren İşverenlerin Yanında Çalışan Ücretlilerde:

Bilindiği gibi işverenler, yanlarında çalıştırdıkları ücretlilerin ücretlerinden tevkif ettikleri vergilerin doğru olarak beyan edilip ödenmesinden sorumludurlar. İşverenler, tevkif suretiyle kesilen vergilerin eksik beyanı dolayısıyla yapılan ikmalen veya re'sen tarhiyatlarda vergi aslı ile buna ilişkin cezalardan da sorumlu olacaklardır.

Bu çerçevede işverenler, özel gider indirimi dolayısıyla, tevkif suretiyle kesilen vergilerin eksik beyanından sorumludurlar.

Ancak, ücretlilerin sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullandıklarının sabit olması halinde, işverenlerin ücretlilerin bu belgelerine dayanarak eksik ödedikleri gelir vergisi için adlarına ikmalen veya re'sen tarh edilen vergi aslı, ceza ve gecikme faizi, genel hükümler çerçevesinde ücretlilere yansıtılabilecektir.

Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 341 inci maddesinde aynen aşağıdaki hükme yer verilmiştir.

"Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.

Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.

Yukarıki fıkralarda yazılı hallerde verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması, veyahut haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez."

Bu hükme göre, ücretlilerin ücretlerinden kesilerek beyanı gereken gelir vergisinden mahsup edilen vergi farkının, mahsup işleminin yapıldığı ayda ücretliye nakten ödenmesi gerekir. Aksi takdirde, ücretliye nakten ödenmeyen vergi farkı, işverenler tarafından haksız yere yapılan bir mahsup işlemi niteliği taşıyacak ve tevkif suretiyle kesilen verginin bu tutar kadar olan kısmı, muhtasar beyanname ile eksik beyan edilmiş olacaktır.

Bu nedenle, mahsup işleminin yapıldığı ayda ücretliye nakten ödenmeyen vergi farkları da o ayda eksik beyan edilmiş vergi tevkifatı olarak kabul edilerek, bu vergiler içinde işverenler hakkında cezalı tarhiyat işlemi yapılacaktır.

ÖRNEK - İşveren (E)'nin yanında çalışan, ücretli (F)'nin 1994 yılına ait ücretlerinin vergi matrahına özel gider indirimi uygulanmasından doğan vergi farkı 2.500.000._ liradır. Bu ücretlinin 15.2.1995 tarihinde ödenecek olan ücreti üzerinden hesaplanan gelir vergisi ise 3.250.000._ liradır. Bu vergiden 2.500.000._ liralık fark vergi mahsup edilmiştir. Kalan (3.250.000 - 2.500.000 =) 750.000._ lira işverence, tevkif edilen gelir vergisi olarak muhtasar beyanname ile beyan edilerek ödenmiştir. Ancak mahsup edilen 2.500.000.lira işverence, mahsup işleminin yapıldığı Şubat ayı içinde nakten ücretliye ödenmemiştir. Mahsup edilen tutar, ücretliye ödenmediği için, muhtasar beyanname ile beyan edilen gelir vergisi bu tutar kadar eksik beyan edilmiş kabul edilecek ve işveren hakkında gerekli cezalı vergi tarhiyatı yapılacaktır.

İşveren, mahsup işlemini Mart ayında yapmış ve bu tutar mahsup işleminin yapıldığı ayda ücretliye nakten ödenmiş ise, mahsup edilen tutar kadar gelir vergisi muhtasar beyannameye eksik yansıtılabilecektir.

Tebliğ olunur.

EK 1: ÖZEL GİDER İNDİRİMİNE AİT BİLDİRİM

EK 2: ÖZEL GİDER İNDİRİMİNE ESAS BELGENİN

EK 3: ÖZEL GİDER İNDİRİMİNE AİT BORDRO