Mecburiyetlere riayetsizlik edenlere uygulanacak cezalar :

Gelir vergisinden muaf tutulacak olan esnaf adına, yukarıda tasrih olunan mecburiyetlere riayetsizlik halinde aşağıdaki cezalar kesilir :

a) Bildirmeler zamanında yapılmadığı takdirde, üçüncü derecede usulsüzlük suçu işlenmiş sayılıp, suçu işleyen sabit esnaf ise; 10, gezici esnaf ise, 3 lira usulsüzlük cezası kesilir.

Muaflıktan mükellefiyete intikal hali, gelir vergisi beyannamelerinin verilme süresi ve 15 günlük ek süre geçtiği halde vergi dairesinin ıttılâı haricinde bırakılmışsa, bu kimse kaçakçı addedilecek ve salınacak gelir vergisinin üç katı tutarında adına ayrıca kaçakçılık cezası kesilecektir.

b) Mazeretsiz ve sebepsiz olarak 10 gün içinde fatura almamış olan esnaf hakkında, her fatura için 20 liradan az olmamak şartiyle faturalanması gereken meblâğın % 3 ü nisbetinde usulsüzlük cezası kesilir. (5815 sayılı Kanun ek madde 1)

Sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı veya asıllarına uygun olmıyacak şekilde tanzim edilmiş faturaları veya suretlerini bilerek kullanan veya muhafazaya mecbur olduğu faturaları yok eden veyahut gizleyen esnaf hileli vergi suçu işlemiş sayılacağından, haklarında bu gibi suçlara müteallik hapis ve para cezaları ile diğer feri cezalar hükmolunur.

c) Esnaftan karnelerini vaktinde almayanlar 3 ve 4 üncü, karneleri de dâhil muhafazaya mecbur olduğu diğer vesikaları yetkili memurlar tarafından istenildiği halde ibraz etmeyenler hakkında ise birinci derecede usulsüzlük cezası kesilecektir.

E _ ESNAF MUAFLlĞINDAN FAYDALANANLAR YANINDA ÇALIŞANLAR (6582 S. K. M. 4)

Gelir Vergisi Kanununun 24 üncü maddesinin 5 numaralı bendi ile, esnaf muaflığından faydalananlar yanında çalışan ve 18 yaşını doldurmamış olan hizmet erbabının ve iş sahibinin eşinin ücretleri gelir vergisinden müstesna tutulmuştu.

6582 sayılı Kanunla, mezkûr bent hükmü değiştirilmiş, esnaf muaflığından faydalananlar yanında çalışanların cümlesinin ücretleri mutlak olarak gelir vergisinden istisna edilmiştir.

Bu hükümle müesses ücret istisnası, esnaf muaflığına bağlı olduğundan, nezdinde çalıştığı kimsenin esnaf muaflığı bakımından durumunda vukubulacak tahavvülât, ücretlinin durumuna da müessir olacak, diğer bir ifade ile, nezdinde çalıştığı kimse esnaf muafiyetinden faydalandığı müddet zarfında müstahdemin ücretine istisna tatbik edilecek, nezdinde çalıştığı kimsenin esnaf muaflığı kalktığı takdirde, müstahdemin ücretinden de gelir vergisi aranılacaktır.

F _ GELİR VERGİSİ KANUNUNUN KALDIRILAN HÜKÜMLERİ :

1. Esnaf muaflığından faydalananlar yanında çalışanların ücretleri, yukarıda mahiyeti izah olunan yeni hüküm ile, mutlak olarak gelir vergi- sinden istisna edildiğine göre, Gelir Vergisi Kanununun, bu gibilerin üc retlerinin götürü usulde tesbit ve teklifini derpiş eyleyen 48 inci maddesinin 1 numaralı bendinin muhafazasına lüzum kalmamış ve 6582 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle anılan bent hükmü kaldırılmıştır.

2. Gelir Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinin son fıkrasında esnaf muafiyetinden istifade etmek istemeyenlerin, gelir vergisi ile tekliflerine imkân verilmişti.

Böyle bir hükmün vaz'ı, karne esasında bir vergi ödemeyi menfaatine uygun görmeyen mükelleflere, gerçek kazançları üzerinden vergi ödemek imkânının verilmesi maksadına matuftu.

6582 sayılı Kanunla, Esnaf Vergisi Kanunu kaldırıldığına, muafiyet şartlarını haiz olanlar artık esnaf vergisi namiyle bir vergi ödemiyeceklerine göre, anılan hükmün muhafazasına mahal kalmadığından, bu kanunun 5 inci maddesiyle mezkür fıkra hükmü kaldırılmıştır.

G _ ESNAF VERGİSİ KANUNUNUN KALDIRILMASI :

Gelir vergisi sistemi içinde, bu sistemle kabili telif olmayan ve mülga kazanç vergisi rejimine devamındân ibaret bulunan esnaf vergisinin gerek kendi mükellefleri gerekse bu mükelleflerle gelir vergisi mükellefleri arasında yarattığı adaletsizlik ve musavatsizlıkların izalesi, mucip sebepler lâyıhasında da belirtildiği veçhile, ancak mezkûr vergi kanununun ilgası ile mümkün görülmüş ve 6582 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile 5423 sayılı Esnaf Vergisi Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.

H _ 1955 VE DAHA EVVELKİ YILLARA AİT VERGİLER : (GEÇİCİ M. 2)

6582 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinde, 5421 sayılı Kanunun bu kanunla tadilinden evvelki hükümlerine göre, esnaf addedilenlerin 1955 yılı (gezici esnafta bütçe yılı) ve daha evvelki yıllara ait vergilerinin, mülga Esnaf Vergisi Kanunu hükümlerine göre alınacağı tasrih edildiğinden anılan kanun hükümlerinin, esnafın, 1955 takvim yılı (gezici esnafta bütçe yılı) ve daha evvelki yıllarda vukubulan faaliyetleri ile alâkalı olarak tatbikine devam edilecektir.

Bu sebepledir ki, 1955 yılında 5421 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 6582 sayılı kanunla tadilinden evvelki hükümlerine göre, muaflık şartlarını haiz olan sabit esnaf 1956 yılının Mart ayı içerisinde 1955 takvim yılı faaliyetlerine ait esnaf vergisi beyannamelerini bağlı oldukları vergi dairesine verecek ve 5423 sayılı Kanuna göre hesaplanacak vergilerin evvelce olduğu gibi, aynı yılın Mart ve Eylül aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödeyeceklerdir.

Bu kanunun 7 nci maddesi gereğince Esnaf Vergisi Kanunu 1/1/1956 da yürürlükten kaldırılmış olmakla beraber muvakkat ikinci madde gezici esnafın 1955 bütçe yılına ait vergilerinin mülga Esnaf Vergisi Kanunu hükümlerine göre alınacağını hükme bağlamış ve ötedenberi işine devam eden gezici esnaf 1955 yılının vergisini peşin olarak bu yılın Mart ayında ödemiş bulunduğu cihetle, bu gibilerden sadece 1/1/1956 ile 28/2/1956 tarihleri arasında işe başlamış olanların, bu müddet için teklifleri (ikinci taksit) bahis konusu olacaktır.

Diğer taraftan, gerek sabit, gerekse gezici esnaftan, 1955 ve daha evvelki yıllarda (gezicilerde bütçe yıllarında) faaliyette bulunup da esnaf vergilerini zamanında tarh ettirmemiş veya eksik tarh ettirmiş veya ödememiş olanların veya vergileri itiraz mercilerinde bulunanların esnaf vergileri de yine mülga Esnaf Vergisi Kanunu hükümlerine göre alınmakta devam olunacaktır.

İ _ YÜRÜRLÜK (M. 7)

6582 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi hükmü ile 5 inci maddesinin Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinin 1 numaralı bendini kaldıran hükmü, 1/3/1956 tarihinde, diğer hükümleri 1/1/1956 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Bu kanunun 4 üncü maddesi hükmü, esnaf muaflığından faydalananlar yanında çalışanların ücretlerinin gelir vergisinden istisnası hakkında olup lüzumlu tafsilât yukarıda E parağrafında verilmiştir.

Halen esnaf nezdinde çalışanlardan 18 yaşını doldurmamış veya 60 yaşını doldurmuş olanlarla iş sahibinin eşi hariç, diğerleri götürü usulde gelir vergisine tâbidirler. Bunlar 1/3/1955 28/2/1956 dönemine ait götürü usulde hesaplanan vergilerini 1955 yılının Mart ve Eylül aylarında ödemişlerdir.

Bu kanunun 7 nci maddesi hükmüne göre, 1/1/1956-28/2/1956 tarihleri arasındaki iki aylık devreye ait vergilerini de 1955 yılı içinde ödemiş olan mezkûr mükelleflerin ücretleri, 1/3/1956 dan itibaren gelir vergisinden istisna edilecek, bu tarihe kadar götürü usulde teklifleri cihetine gidilecek ve vaktinde ödenmeyen vergilerin tahsiline bu tarihten (1/3/1956 dan) sonra da devam olunacaktır.

Bu kanunun 4 üncü maddesi hükmü ve 5 inci maddesinin 48 inci maddenin 1 numaralı bendinin kaldırıldığına taallûk eden hükmü dışında kalan hükümleri ise 1/1/1956 da yürürlüğe girecektir.

Gereğinin bu esaslar dairesinde yapılması rica olunur.