Bildirilecek giderler :

Gelir Vergisi Kanununun bu kanunla değiştirilen 91 inci maddesinin değiştirilmesinden evvelki hükümlerine göre, beş bentde zikredilen giderlere altıncısı eklenerek (geçim, ısıtma, aydınlatma, telefon giderleri ile dernek ve kulüplere ödenen aidatların da) beyanı mecburî kılınmış bulunmaktadır.

Bu giderlerin gerçek miktarlarının tesbiti kabil değilse takribi miktarları bildirilebilecektir.

Ziraî kazançları dolayısiyle gerçek usulde vergiye tabi mükellefler giderlerini beyana mecbur olanlar arasında yer aldığı cihetle, bu mükellefler de yukarıda sözü edilen gider unsurlarını bildireceklerdir. Ancak işletmede istihsal olunan ziraî mahsûllerin teşebbüs sahipleri ile eşi ve velâyet altındaki çocukları tarafından istihlâk olunan kısımları, vergilendirmede matrah dışında tutulduğu cihetle, gider esasına göre hesaplanacak matrah tesbit olunurken de nazara alınmaması gerekli görülmüş bu husus altı numaralı bentde parantez içine alınan bir hükümle belirtilmiştir.

Fıkranın diğer bentlerinde yapılmış olan değişiklikler sadece hükümlere açıklık vermek maksadına matuf olup yeni bir esası ihtiva etmemektedir.

B _ Gider esası (Madde 113) :

1. Gider esasına göre matrah farkının tesbitinde gözönünde tutulan gelir ve giderler :

a) Gelir :

Gider esasına göre matrah farkının tesbiti sırasında iki hal mevcut olabilir. Mükellef yıllık beyannamesini vermiş bu beyannamesinde gelirin ve özel mahiyetteki giderlerini bildirmiştir. Bu durumda bildirilen giderlerin mukayesesinde mükellefin beyannamesinde gösterdiği gelirin nazara alınması tabiidir.

Olabilirki mükellefin gider ve gelir karşılaştırılması yapılmazdan evvel mükellef nezdinde bir vergi incelemesi yapılmış ve inceleme sonucuna göre mükellefin gelir beyanında bir noksanlık tesbit edilmiştir. Bu ahvalde, mükellefin özel giderlerinin vergi incelemesi ile tesbit edilmiş olan matrah farkı da nazara alınmak suretiyle yekûn geliri ile karşılaştırılması lâzım gelir.

b) Giderler :

Gider esasına göre matrah farkı tesbitinde mükellefin geliri ile mukayesede nazara alınacak giderler 91 inci maddede sözü edilen ve mahiyeti yukarıki A paragrafında belirtilmiş olan giderlerdir.

Gelirle kıyaslamada esas itibariyle mükelleflerin beyannamelerinde bildirdikleri gider rakamları nazara alınır. Ancak mükellef, beyanı mecburî giderlerden herhangi bir kalemi hiç göstermemiş de böyle bir giderinin mevcut olduğu vergi incelemeleri sırasında maddî delillere dayanılarak tesbit edilmişse bu gider de gelirle gider karşılaştırılmasında gözönünde tutulacaktır.

Aynı hal, noksan bildirilen giderler için de varittir. 91 inci maddede yazılı giderlerden herhangi birisinin noksan gösterildiği vergi incelemeleri sırasında maddî delillere dayanılarak tesbit edilmişse, tesbit olunan gerçek miktarın mukayeseye esas alınması iktiza eder.

Diğer taraftan, mükellefin beyannamesinde bildirdiği özel giderlerinden herhangi birisinin miktar itibariyle mükellefin yaşayış tarzı ve içtimaî seviyesi ve aile fertlerinin adedi, yaşanılan yer itibariyle çok düşük olduğu görülür ve fakat incelemede gerçek miktarın maddî delillere dayanılarak tesbiti de kabil olmazsa bu takdirde gider miktarının tesbiti Takdir Komisyonlarından istenilebilecektir.

2. Gider esasına göre bulunan matrah farkının 1000 liranın üstünde olması :

91 ve 113 üncü maddeler gereğince gider esasına göre ikmalen vergi tarhı cihetine gidebilmek için mükellefin yıllık beyannamesinde bildirdiği gelir ile giderleri arasındaki farkın 1000 liranın üstünde olması şarttır.

Gelir ve özel giderlerin miktarlarını tâyin ederken bundan evvelki bendin a ve b paragraflarında verilen izahatın gözönünde tutulması gerekir.