Danıştay

Vergi ihtilâflarının zuhuru halinde ilgili kanunlardaki hükümlere göre bu mercilere başvurulabilir.

1. İtiraz Komisyonu :

İtiraz Komisyonlarının Kuruluşu : (213 sayılı V. U.K. ve 5655 sayılı K.). İtiraz Komisyonları 5655 sayılı Kanunun 15 inci maddesine istinaden muvazzaf ve gayri muvazzaf olmak üzere iki şekilde kurulur.

a) Muvazzaf İtiraz Komisyonu :

Muvazaf İtiraz Komisyonları bir Başkan ve iki üye ile lüzumu kadar raportör, servis şefi ve memurlardan kurulur.

Mezkûr komisyonların hangi vilâyetlerde teşkil edildiği aşağıda gösterilmiştir.

İtiraz Komisyonları kendilerine gelen işleri en geç altı ay içinde nihaî karara bağlamaya aksi takdirde keyfiyeti gerekçesiyle Maliye Bakanlığına bildirmeye mecburdurlar. (5655 sayılı K. Md. 22)

b) Gayri muvazzaf İtiraz Komisyonları :

Söz konusu İtiraz Komisyonu İllerde Vali, ilçelerde kaymakamın başkanlığı altında, en büyük dereceli maliye memuru, ticaret odası ve belediye meclislerince 3 yıl müddetle seçilen birer üyeden kurulur (başkanla beraber 4 üye) . Ticaret Odası olmayan yerlerde iki üyeyi de belediye meclisi seçer. Vergi uyuşmazlığı, belediye ile özel idare arasında ise, en büyük maliye memurunun yerini, özel idare memuru alır.

İtiraz Komisyonlarının Görevi : (5655 sayılı K. Md. 14)

İtiraz Komisyonları Vergi Usul Kanununda yazılı görevleri yaparlar. Vergi ihtilâflarının zuhuru halinde yapılacak itirazlara V. U. K. daki esaslar dahilinde itiraz komisyonlarında bakılır.

İtirazın mahiyeti :

İtiraz, vergi ihtilâflarının birinci derecede incelenmesini tazammun eder. Vergi kanunlarının uygulanmasında vergi dairesi ile mükellef ve sorumlular arasında bir anlayış birliği doğmadığı takdirde, ihtilâflı olay halledilmek üzere, İtiraz Komisyonuna intikal ettirilir.

İtirazın Mevzuu : (V. U. K. Md. 378)

İtirazda bulunabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi veya Tahrir, Tadilât, Takdir Komisyonları kararlarının tebliğ edilmiş bulunması, tevkif yoliyle alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemesi yapan tarafından verginin kesilmiş olması lâzımdır.

İtiraz hakkının doğuşu :

İtiraz hakkının doğabilmesi için verginin hesaplanması ve cezanın kesilerek mükellefe tebliğ edilmiş bulunması gerekir. Henüz mükellef veya sorumlulara tebliğ edilmemiş vergi ve cezalar için itirazda bulunulamaz. Keza mükelleflik şekli veya muaflık gibi konularda vergi dairesi ile mükellef arasında doğan ihtilâflarda henüz bir vergi tarhı bahis konusu olmadığından kaza mercileri nezdinde itiraz edilemez:

İtiraz konusunun istisnası yalnızca beyana dayanan matrahlar ve bu matrahlar üzerinden hesaplanan vergilerdir. Mükellefler kendileri tarafından beyan olunan matrahlara ve bu matrahlar üzerinden hesaplanan vergilere itiraz edemezler. Ancak, vergi hatasının mevcudiyeti halinde, bu hüküm uygulanmayıp, hatanın düzeltilmesi istenebilir.

İtiraza yetkili olanlar : (V. U. K. Md. 377)

İtiraza yetkili olanlar şunlardır : a) Mükellefler,

b) Kendilerine vergi cezası kesilenler.

c) Tahrir, Tadilât ve Takdir komisyonlarınca tahmin ve takdir olunan matrahlarla ilgili olarak vergi dairesi,

d) Tahrir ve Tadilât komisyonlarınca tahmin ve takdir olunan matrahlara, il özel idareleri adına,

- İI merkezlerinde özel saymanlık gelir müdürü;

- Özel saymanlık gelir müdürü olmayan yerlerde gelir memuru;

- İlçelerde özel saymanlık gelir memurları;

- Şube kuruluşu olan yerlerde tahakkuk şubesi baş memurları veya bu görevleri yapanlar;

e) Belediyelerde, belediye adına,

- Gelir Müdürü;

- Gelir Müdürü olmıyan yerlerde, hesap işleri müdürü veya o görevi yapanlar.

İtiraz süresi : (V. U. K. Md. 379)

İtiraz süresi, gerek mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, gerekse vergi daireleri için 1 aydır.

Ancak, götürü matrahların tespiti dolayısiyle, kendilerine takdir komisyonu kararı verilen daire, ve teşekküllerin yapılan takdirlere itiraz süresi 15 gündür. Sürenin başlangıcı, kararın kendilerine verildiği tarihdir.

Bir aylık itiraz süresinîn başlangıcı : (V. U. K. Md. 379)

a) Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler için :

- Tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen muamelelerde, tebliğin yapıldığı;

- Tevkif yoluyla alınan vergilerde, istihkak sahiplerine yapılan ödemelerden verginin kesildiği;

- Tahakkuku tahsile bağlı vergilerde, verginin mükelleften alındığı.

b) Vergi dairesi için :

Tahrir, Tadilât ve Takdir Komisyonları kararlarının vergi dairesine tevdi edildiği; tarihten başlar.

Bu süre geçtikten sonra itiraz hakkı düşer. Yani vergi veya ceza kesinleşir. Ancak, bir tarafın süresi içinde itirazı halinde, itiraz süresi geçmiş olsa bile diğer taraf, itiraz dilekçesinin kendisine tebliğinden başlıyarak 15 gün içinde itirazda bulunabilir.

Bir aylık itiraz süresinin hesaplanması : (V. U. K. Md. 18)

İtiraz süresinin başladığı güne, müteakip ayda tekabül eden günün tatil saatinde itiraz süresi sona erer. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne tekabül eden bir gün yoksa, itiraz süresi, o ayın son gününün tatil saatinde biter.

Misâl : 1 - Yapılan vergi incelemesi sonunda, bir terzinin 1964 yılı gelir vergisini 2.000 lira noksan ödediği tespit edilerek vergi ve ceza ihbarnameleri, 21 Mart 1966 günü tebliğ edilmiştir. Adı geçen mükellef, adına tarh olunan vergi ve kesilen cezaya, en geç 21 Nisan 1966 günü akşamına kadar itiraz edebilir. Bu tarihten sonra yapılacak itirazlar hükümsüzdür. Artık vergi ve ceza kesinleşmiştir.

Misâl : 2 - Bir tüccarın, yanında çalışan işçiye ödediği ücretten noksan vergi kestiği tespit olunarak vergi ve ceza ihbarnameleri, kendisine 30 Ocak 1966 günü tebliğ olunmuştur. Adı geçen tüccar, en geç 28 Şubat l966 akşamına kadar itiraz edebilir.

Misâllerden de anlaşılacağı üzere bir aylık süre gün olarak değil ay olarak hesaplanacaktır.

Götürü matrahlara itiraz süresi : (V. U. K. Md. 41 )

Anılan kanunun 41 inci maddesine göre götürü matrahlarla ilgili olarak kendilerine takdir komisyonu kararı verilen daire, kurum ve teşekküller, bu kararı inceleyerek aykırı gördükleri takdirlere karşı kararın kendilerine verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde itiraz edebilirler.

İtiraz Komisyonunca verilecek kararlara karşı daire, kurum ve teşekküllerce 15 gün içinde Danıştay'a başvurulabilir. Danıştay bu müracaatlar üzerine işi dosya üzerinden inceleyerek karara bağlar.

İtiraz Komisyonlarının bu kararlarına karşı Danıştay'a vukubulacak başvurmalar idarî dâva mahiyetinde olmayıp bir itirazdan ibarettir.

İtiraz ve Müdafaaların Yapılması : (V. U. K. Md. 380)

İtiraz dilekçesi, İtirazı yapan tarafından iki nüsha olarak yetkili İtiraz Komisyonu Başkanlığına verilir. Yetkili Komisyona gönderilmek üzere, mükellefin bulunduğu yerin Muvazzaf İtiraz Komisyonu Başkanlığına; muvazaf itiraz komisyonu bulunmayan yerlerde, o yerin itiraz komisyonu başkanı sıfatiyle en büyük mülkiye âmirine de verilebilir. Dilekçelerin yetkili İtiraz Komisyonu Başkanlığına taahhütlü olarak posta ile gönderilmesi de mümkündür.

Meselâ, İstanbul'da ikamet eden bir gelir vergisi mükellefi, itiraz dilekçesini iki nüsha olarak İstanbul'daki yetkili İtiraz Komisyonu Başkanlığına verir. Bu mükellef, aynı ihtilâftan dolayı itirazını geçici olarak bulunduğu Ankara'da yapmak isterse, dilekçesini İstanbul'a gönderilmek üzere Ankara Muvazzaf İtiraz Komisyonu Başkanlığına; keza Kastamonu'da iken itiraz etmek isterse, burada muvazzaf komisyon bulunmadığı için, yine İstanbul'a gönderilmek üzere Kastamonu Valiliğine verir. Aynı şekilde, mükellef, nerede bulunursa bulunsun dilekçesini İstanbul'daki İtiraz Komisyonu Başkanlığına taahhütlü olarak posta ile gönderebilir.

İtiraz dilekçelerinin bir nüshası, komisyona geldiği tarihten başlıyarak en geç beş gün içinde komisyon başkanlığınca karşı tarafa tebliğ olunur.

Kendisine tebliğ yapılan taraf, yazılı müdafaasını 15 gün içinde ve iki nüsha olarak komisyon başkanlığına verir. Verilen müdafaanın bir nüshası, diğer tarafa tebliğ edilir.

İtirazın şekli : (V. U. K. Md. 381) - NUMUNE : 1 -

İtirazların daima yazı ile yapılması gerekir. Sözlü olarak itiraz yapılamaz

İtiraz dilekçelerinin aşağıdaki bilgileri ihtiva etmesi icap eder.

- İtiraz edenin soyadı, adı veya unvanı ve açık adresi (Vergi Dairesinin itiraz dilekçelerinde itiraz eden dairenin bulunduğu mahal ve adı.) ;

- Mükelleflerin itiraz etmiş olmaları halinde, vergiyi, tarh eden dairenin adı ve bulunduğu mahal:

- Vergi dairesinin itiraz etmiş olması halinde, mükellefin soyadı, adı ve adresi;

- Vergi veya vergi cezasının miktarı;

- Tebliğ edilen ihbarnamenin tarih ve numarası;

- Varsa mükellef hesap numarası;

- Hangi muameleye itiraz olunduğu ve yapılan itirazın hukukî mesnetleri ile delilleri;

- İtirazın yapıldığı tarih ve itiraz edenin imzası.

İtiraz ve Temyiz dilekçelerinde bağlı oldukları vergi dairesinden başka bir daire veya makamı muhatap gösterdikleri komisyonlar tarafından yapılan inceleme sırasında anlaşılanlara, yetkili vergi dairesini muhatap göstermek suretiyle yeniden itirazda bulunmaları için İtiraz ve Temyiz Komisyonlarınca on günlük mühlet verilir.

Vergiye bağlı olarak kesilen cezalara da aynı dilekçe ile itiraz edilebilir,

Tarh dosyasının ilgili komisyona gönderilmesi :

(V. U. K. Md. 382/383)

- Bilindiği gibi meydana gelen uyuşmazlıkları tetkik etmek ve karara bağlamak yetkisi birinci derecede mahallî İtiraz Komisyonlarına ait bulunmaktadır.

Söz konusu komisyonlar uyuşmazlık konusu incelemelerini taraflardan birisinin istemesi veya komisyonlarca lüzum görülmesi halleri dışında evrak üzerinden yaparlar. Bu durum komisyonları gerekli döküman ve belgeler yönünden mücehhez kılmayı zorunlu hale getirmektedir.

İşte bu sebeple vergi dairesi itiraz konusu olan vergi veya ceza ile ilgili tarh dosyasını,

- İtiraz mükellef tarafından yapılmışsa hazırladığı müdafaa dilekçesi ile birlikte,

- İtiraz kendisi tarafından yapılmışsa hazırladığı itiraz dilekçesi ile birlikte

İlgili İtiraz Komisyonu Başkanlığına gönderir.

Sözü edilen tarh dosyası ispat edici kâğıtları ve tebliğe ilişkin ihbarnameleri ihtiva eder.

Mükellefin itiraz dilekçesi ile buna karşı vergi dairesince tanzim olunan müdafaa dilekçesinin kopyesi, itirazın vergi dairesince yapılması halinde ise itiraz dilekçesinin kopyesi vergi dairesince "İtiraza müteallik evrak" dosyasında muhafaza edilir.

İtiraz Komisyonunun dinlenme davetiyeleri üzerine yapılacak işlem : (V. U. K. Md. 385)

Taraflardan biri istediği veya komisyonca lüzum görüldüğü takdirde komisyon tarafından belli edilecek dinleme günü taraflara tebliğ olunur.

Beyan üzerinden alınan vergilerde tarha mesnet olan incelemeyi yapmış olanın dinlenmeyi istemesi halinde bu talep vergi dairesi vasıtasıyla komisyona bildirilir. Bu bildirme üzerine incelemeyi yapanın dinlenmesi mecburidir. İncelemeyi yapanın yazı ile vereceği izahat dinleme yerine geçer.

Bildirilen günde makbul bir mazeret göstermeksizin komisyonda hazır bulunmayanların gıyabında duruşma yapılır. Öteyandan Vergi Dairesince dinlenmesi istenilenin dinlenmede hazır bulunmaması veya incelemeyi yapanın yazılı izahatının dinleme gününe kadar komisyona gelmemesi, komisyonca incelemenin yapılmasına engel teşkil etmez.

Bu itibarla, Vergi Dairesi, dinlemenin talep edilmesi halinde keyfiyeti komisyona belli edilen günden evvel bildirmeli; yazılı izahatın verilmesi söz konusu ise, ilgili evrakı aynı süre içinde tevdi için gerekli tedbirleri almalıdır.

İtirazdan vazgeçme : (V. U. K. Md. 387)

İtiraz eden taraf, itirazından her zaman vazgeçebilir. Fakat itiraz hakkında komisyon tarafından henüz müsbet veya menfi her hangi bir karar verilmemiş olması şarttır.

İtirazdan vazgeçen, durumu itiraz komisyonuna vereceği bir dilekçe ile bildirir; veya İtiraz Komisyonunda dinlenirken yahut açıklama yaparken, durum bir tutanakla tespit olunur. Düzenlenen bu tutanak, ayrıca itirazından vazgeçen tarafa imzalattırılır.

İtirazdan vazgeçme açık ve sarih olmalıdır.

Vazgeçme halinde, itiraz eden taraf, itiraz ettiği olay ile ilgili olarak itiraz temyiz hakkını kaybeder.

İtiraz ve Temyizde incelemelerin iadesi : (V. U. K. Md. 407)

Temyiz safhasında izah edilmiştir.

Temyiz safhasında izah edilmiştir.

Kararların tavzihi : (V. U. K. Md. 405)

Temyiz safhasında izah edilmiştir.

2. Temyiz Komisyonu :

Kuruluşu : (5655 sayılı kanun madde : 18)

Temyiz Komisyonu Ankara'da kurulur. Temyiz Komisyonu bir birinci başkanla altı daire başkanı ve ondört üyeden ve lüzumu kadar raportör, servis şefi ve diğer memurlardan müteşekkil ve altı daireden mürekkeptir.

Temyiz Daireleri birer başkan ve ikişer üyeden kurulur. Daireler haricinde kalan üyeler birinci başkanın vereceği işleri yaparlar.

Birinci başkan Genel Kurula başkanlık, komisyon dairelerinin iş bölümünü tâyin, komisyonun çalışmasını tanzim ve işleri tevzi eder. Komisyonun çalışma neticelerini ve tatbikatta görülen noksan ve hataları, ıslâha muhtaç cihetleri ve Muvazzaf İtiraz Komisyonlarının kararlarındaki isabet derecesini tespit ederek muntazaman Maliye Bakanlığına bildirir.

Görevi : (5655 sayılı K. Md. 14 V. U. K. nun ilgili hükümleri).

Temyiz Komisyonu V. U. K. da yazılı görevleri yapar.

Temyizin mahiyeti :

Temyiz, vergi ihtilâflarının ikinci derecede incelenmesini tazammun eder. İtiraz Komisyonundan çıkan kararlar tarafları tatmin etmediği takdirde, vergi ihtilâfı devam eder ve taraflar bu karara karşı belli süre içinde Temyiz Komisyonu nezdinde temyiz isteğinde bulunabilirler.

Temyiz edilemiyecek kararlar : (V. U. K. Md. 392)

İtiraz Komisyonu kararının tebliği üzerine, taraflar, bu kararı temyiz komisyonu nezdinde temyiz edebilirler. Genel kaide bu olmakla beraber, itiraz komisyonunun aşağıdaki kararları kesin olup, temyiz edilemez.

- Kazançları götürü olarak tespit edilen mükelleflerin sınıf ve derecelerine yapılan itirazlar.

- Bina vergisinde 500 liraya kadar olan gayrisafî iratlara, arazi vergisinde 2500 liraya kadar olan kıymetlere yapılan itirazlar.

Ancak itiraz Komisyonu, ihtilâfı irat veya kıymeti bu hadlerin üstünde kararlaştırırsa, bu komisyon kararı temyiz edilebilir.

- Her türlü vergi, resim ve harçlarda 500 lirayı aşmıyan tarhlara yapılan itirazlar.

Ancak, 500 liralık haddin ilk tarh olunan vergiye göre nazara alınması icap eder.

Aynı şekilde itiraz Komisyonu tarafından ihtilâfı vergi, resim ve harçların asıllarının 500 lirayı aştığına karar verilmesi halinde, bu kararlar temyiz edilebilir.

Yukarıda 3 grup halinde belirtilen kararlarla ilgili hüküm :

- Mükellefiyetin mevzuuna;

- Mükellefiyetin esasına;

- Mükellefiyetin şekline;

- Muafiyet ve istisna hükümlerine;

- Ve miktarı ne olursa olsun vergi cezalarının uygulanmasına ait olan vergi ihtilâflarına;

Şâmil değildir. Yani bu konulardaki İtiraz Komisyonu kararları temyiz edilebilir.

Temyiz süresi : (V. U. K. Kd. 393)

Temyiz süresi, itiraz komisyonu kararının ilgiliye tebliğ edildiği tarihten başlıyarak 15 gündür. Taraflardan biri süresi içinde temyiz talebinde bulunduğu takdirde, diğer taraf süreyi geçirmiş bulunsa bile, temyiz dilekçesinin kendisine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde temyiz isteğinde bulunabilir.

Misâl : Bir mükellefe İtiraz Komisyonu kararı 2 Ağustos 1967 de tebliğ edilmişse, adı geçen mükellef bu kararı en geç 17 Ağustos 1967 günü akşamına kadar temyiz edebilir. Bu mükellefin süresinde temyiz dilekçesini vermediğini düşünelim. Eğer, diğer taraf süresinde temyiz etmiş ve bu temyiz dilekçesi, adı geçen mükellefe bilfarz 25 Ağustos 1967 günü tebliğ edilmişse, temyiz süresini geçirmiş olan mükellef de 15 gün içinde yani 9 Eylül 1967 günü akşamına kadar temyiz etmeğe hak kazanır.

Temyiz talebinîn şekli : (V. U. K. Md. 394) - NUMUNE : 2 -

İtiraz talebinde olduğu gibi, temyiz isteğinin de yazı ile yapılması gerekir. Verilecek temyiz dilekçeleri şu bilgileri ihtiva etmelidir.

- Temyiz edenin soyadı, adı veya unvanı ve açık adresi. Vergi dairesinin temyiz dilekçelerlnde, dairenin bulunduğu yer ve adı;

- Mükelleflerin temyiz etmeleri halinde, vergiyi tarh eden dairenin adı ve bulunduğu yer;

- Vergi dairelerinin temyiz dilekçelerinde, mükellefin adı, soyadı ve adresi;

- Temyiz olunan İtiraz Komisyonu kararının tarih ve sayısı ve hangi komisyon tarafından verildiği;

- Kararın tebliğ edildiği tarih;

- Temyiz sebepleri;

- Temyiz yapıldığı tarih ve imza;

Temyiz dilekçelerinin verilmesi : (V. U. K. Md. 395)

Temyiz dilekçeleri, Vergiler Temyiz Komisyonuna veya ihtilâflı olayı ilk defa inceliyen İtiraz Komisyonu Başkanlığına verilir. Bu dilekçeye diğer tarafı teşkil eden şahıslar sayısınca örnek bağlanır. Bu örnekler Temyiz Komisyonunca derhal diğer tarafa tebliğ olunur. Diğer taraf 15 gün içinde yazılı cevabını aynı komisyonlara iki nüsha olarak verir ve bir nüshası karşı tarafa tebliğ olunur. Bu yazılı cevapların da temyiz dilekçelerinin ihtiva ettiği hususları ve temyiz sebeplerine karşı cevapları ihtiva etmesi gerekir.

Temyiz dilekçeleri ve cevapları taahhütlü olarak postaya verilebileceği gibi mükellefin bulunduğu yerde Muvazzaf İtiraz Komisyonu varsa o komisyon başkanlığına, yoksa İtiraz Komisyonu Başkanı sıfatiyle mahallin en büyük mülkiye âmirine de verilebilir.

Kanunda sözü edilen makam ve mercilerden başka yerlere verilen veya posta idaresine taahhütsüz olarak tevdi kılınan dilekçeler ve cevaplar, belli süreler içinde kanunun tâyin ettiği makam ve mercilere ulaşmadığı takdirde, temyiz, süresinde yapılmamış veya cevap süresinde verilmemiş sayılır. Bu takdirde ihtilâflı olayın, kaza mercilerince usulsüzlük sebebiyle reddi gerekir.

İtiraz komisyonları ve komisyon başkanı sıfatiyle mülkiye âmiri aldıkları dilekçe ve örneklerini kayda geçirdikten sonra kararı veren itiraz komisyonuna gönderir.

Temyiz dilekçesinin ve cevabın postaya veya İtiraz Komisyonlarına veya mülkiye âmirine verildiği tarih temyiz isteğinin yapıldığı tarih sayılır.

Temyiz Komisyonunun dinleme davetiyeleri üzerine yapılacak işlem: (V. U. K. Md. 397)

Temyiz dilekçesinde veya buna verilen cevapta dinleme istenilmiş ise Temyiz Komisyonunca dinleme günü tayin ve taraflara tebliğ olunur.

Temyiz Komisyonunca tebliğ edilen davetiyede gösterilen günde mazeretsiz olarak hazır bulunmayan tarafın dinlenme hakkı düşeceğinden buna mahal kalmaması için mezkûr davetiyelerin itirazlı dosya ile birlikte derhal Bakanlığa - (Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müd.) gönderilmesi icabeder.

Dinleme gününde Temyiz Komisyonunda vergi dairesini temsilen hazır bulunacak olan Hazine Müşavir Avukatı veya Hazine Avukatının iddialar ve deliller hakkında izahat verebilmesi ve mukabil iddiaları cevaplandırabilmesi için ihtilâf konusuna daha evvel muttali olmuş ve bu hususta izahat ve cevap verebilmek için hazırlanmış bulunması lâzım geleceğinden, buna imkân hasıl olmak üzere İtiraz Komisyonu kararı ile temyiz ve müdafaa dilekçelerinin tasdikli birer örneğinin mezkûr davetiyeler ve itirazlı dosyalarla birlikte gönderilmesi ve itiraz konusu ile ilgili olarak Bakanlıkla bir muhabere yapılmışsa bu dosyanın da Hazine Müşavir Avukatı veya Avukatına verilebilmesini temin için Bakanlık dosya numarasının veya bu husustaki en son yazının tarih ve numarasının bildirilmesi icabeder.

Kararların Tashihi : (V. U. K. Md. 404)

Bilindiği üzere genel hukuk usulü esaslarına göre kaza mercilerinden çıkan kararlar üzerine ilgililerin başvurabileceği bazı olağanüstü yollar mevcuttur. Bunlar, kararların tashihi, kararların tavzihi ve incelemenin iadesi yollarıdır.

Kanun yollarından ilki kararların tashihidir. Taraflar, Temyiz Komisyonunun kesin kararlarının tebliğ edildiği tarihten başlıyarak 15 gün içinde, bu kararların tashihini istiyebilirler. Temyiz Komisyonunun nihaî mahiyette olmıyan bozma kararlarının tashihi istenemez. Bu esasa göre yalnız Temyiz Komisyonu kararları üzerine tashih yoluna başvurulup, İtiraz Komisyonu kararları üzerine bu yola gidilemez. Esasen İtiraz Komisyonu kararları üzerine belli süre içinde Temyiz Komisyonuna başvurmak daima mümkün bulunmaktadır.

Temyiz Komisyonu kararlarının tashihi hakkında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun bu konudaki hükümleri uygulanır.

Bilindiği üzere, kararların tashihi bahis konusu olabilmesi için belli bazı kanunî sebeplerin mevcut bulunması gerekir. Bu sebepler genişletilemez ve bunlar dışında tashih yapılamaz. Vergi Usul Kanununda kararların tashihi sebepleri gösterilmemiş bu konuda Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununa atıf yapılmıştır. (Hukuk Muhakemeleri Usulü K. M. 440, 441, 442).

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun sözü edilen maddelerine göre bir kararın tashihinin istenilebilmesi için gereken sebepler aşağıda gösterilmiştir.

1. Kararın esasına müessir olan itirazların kararda meskût geçilmesi :

Bundan maksat, temyiz dilekçesinde ileri sürülen ve hükme müessir bulunan bir iddianın kabul veya reddedildiği hakkında, komisyon kararında herhangi bir açıklama yapılmamış olmasıdır. Kararın tashihinin istenilebilmesi için her hangi bir iddianın Temyiz Komisyonu kararında sözü edilmeden geçilmiş olması kâfi olmayıp, aynı zamanda karara da müessir bulunması şarttır.

Misâl :

Götürülük şartlarına haiz bulunan ve gezici surette perakende ticaretle iştigal eden bir kimsenin 60 yaşını doldurduğu iddiasiyle vergiden muaf tutulması hakkındaki talebi üzerine 60 yaşını doldurup doldurmadığı hususu araştırılmadan vergiye tabi tutulmaz.

2. Bir kararda birbirine aykırı kararlar bulunması :

Bilindiği üzere, bir kaza mercii kararında, ihtilâflı olayın esası tespit ve ileri sürülen iddialar ve bunların delilleri münakaşa edildikten sonra, sonuç kısmında incelemenin sonuçları gösterilerek karar verilir. İşte kararın hüküm fıkrası denilen bu sonuç kısmında münakaşa edilen delillere göre birbirine aykırı sonuçlar ve kararlar tespit edilirse kararın tashihi istenebilir.

Meselâ vergi cezasına ait bir kararda hâdise anlatılırken daima vergi ziyaından bahsedildiği, kusur veya kaçakçılık cezasının tatbiki gerektiği halde kararda usulsüzlük cezasına hükmolunması; kararların tashihi için bir sebep teşkil eder.

3. Kararın usule ve kanuna aykırı olması :

Temyiz Komisyonu kararının, vergi kanununun âmir hükümlerine ve usul hükümlerine aykırı olması da tashih isteği için bir sebeptir.

Meselâ :

15 günlük süre geçtikten sonra yapılan Temyiz müracaatının süre aşımından reddi yerine esasa geçilip karar verilmesi.