Kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili8

Madde 10 – (Değişik: 24/4/2001 - 4650/5 md.)

Kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde idare, 7 nci maddeye göre

topladığı bilgi ve belgelerle 8 inci madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve bu

husustaki diğer bilgi ve belgeleri bir dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın bulunduğu yer asliye

hukuk mahkemesine müracaat eder ve taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu

bedelin, peşin veya kamulaştırma 3 üncü maddenin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle

ödenmesi karşılığında, idare adına tesciline karar verilmesini ister.

Mahkeme, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için belirlediği

duruşma gününü, dava dilekçesi ve idare tarafından verilen belgelerin birer örneği de

6 Bu kıs ım başlığı; “Kamulaştırma Bedeli, Tebligat, Dava Hakkı ve Bilirkiş iler” iken, 24/4/2001

tarihli ve 4650 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

7 Bu bölüm başlığı; “Kamulaştırma Bedelinin Tespiti” iken, 24/4/2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanunun

4 üncü maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

8 Bu madde başlığı; “Kıymet takdiri komisyonları” iken, 24/4/2001 tarihli ve 4650 sa yılı Kanunun 5

inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

eklenerek taşınmaz malın malikine meşruhatlı davetiye ile veya idarece yapılan araştırmalar

sonucunda adresleri bulunamayanlara, 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununun

28 inci maddesi gereğince ilan yoluyla tebligat suretiyle bildirerek duruşmaya katılmaya

çağırır. Duruşma günü idareye de tebliğ olunur.

Mahkemece malike doğrudan çıkarılacak meşruhatlı davetiyede veya ilan yolu ile

yapılacak tebligatta;

a) Kamulaştırılacak taşınmaz malın tapuda kayıtlı bulunduğu yer, mevkii, pafta, ada,

parsel numarası, vasfı, yüzölçümü.

b) Malik veya maliklerin ad ve soyadları,

c) Kamulaştırmayı yapan idarenin adı,

d) 14 üncü maddede öngörülen süre içerisinde, tebligat veya ilan tarihinden itibaren

kamulaştırma işlemine idari yargıda iptal veya adli yargıda maddi hatalara karşı düzeltim

davası açabilecekleri,

e) Açılacak davalarda husumetin kime yöneltileceği,

f) 14 üncü maddede öngörülen süre içerisinde, kamulaştırma işlemine karşı idari

yargıda iptal davası açanların, dava açtıklarını (…)9 belgelendirmedikleri takdirde,

kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve mahk emece tespit edilen kamulaştırma bedeli

üzerinden taşınmaz malın kamulaştırma yapan idare adına tescil edileceği,

g) Mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına hangi bankaya

yatırılacağı,

h) Konuya ve taşınmaz malın değerine ilişkin tü m savunma ve delilleri, tebliğ

tarihinden itibaren on gün içinde mahkemeye yazılı olarak bildirmeleri gerektiği,

Belirtilir.

Mahkemece, kamulaştırılacak taşınmaz malın bulunduğu yerde çıkan bir gazete ve bir

internet haber sitesi ile Türkiye genelinde yayı mlanan gazetelerin birisinde kamulaştırmanın

ve belgelerin özeti en az birer defa yayımlanır.10

Mahkemece belirlenen günde yapılacak duruşmada hakim, taşınmaz malın bedeli

konusunda tarafları anlaşmaya davet eder. Tarafların bedelde anlaşması halinde hakim,

taraflarca anlaşılan bu bedeli kamulaştırma bedeli olarak kabul eder ve sekizinci fıkranın

ikinci ve devamı cümleleri uyarınca işlem yapar.

Mahkemece yapılan duruşmada tarafların bedelde anlaşamamaları halinde hakim, en

geç on gün içinde keşif ve otuz gün sonrası için de duruşma günü tayin ederek, 15 inci

maddede sayılan bilirkişiler marifetiyle ve tüm ilgililerin huzurunda taşınmaz malın değerini

tespit için mahallinde keşif yapar. Yapılacak keşifte, taşınmaz malın bulunduğu yerin bağlı

9 Anayasa Mahkemesinin 10/7/2025 tarihli ve Esas No.: 2025/148; Karar No.: 2025/141 sayılı Kararı

ile bu bentte yer alan “ve yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını” ibaresi iptal edilmiştir.

10 13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “mahalli gazete

çıkıyor ise, bu mahalli gazetelerden birisinde ve” ibaresi “çıkan bir gazete ve bir internet haber sitesi

ile” şeklinde ve aynı fıkrada yer alan “bir” ibaresi “birer” şeklinde değiştirilmiştir.

olduğu köy veya ma halle muhtarının da hazır bulunması amacıyla, muhtara da davetiye

çıkartılır ve keşifte hazır bulunması temin edilerek, muhtarın beyanı da alınır.

Bilirkişiler, taraflar ve diğer ilgililerin beyanını da dikkate alarak, 11 inci maddedeki

esaslar doğrultusun da taşınmaz malın değerini belirten raporlarını onbeş gün içinde

mahkemeye verirler. Mahkeme bu raporu, duruşma günü beklenmeksizin taraflara tebliğ eder.

Yapılacak duruşmaya hakim, taraflar veya vekillerini ve bilirkişileri çağırır. Bu duruşmada

tarafların bilirkişi raporlarına varsa itirazları dinlenir ve bilirkişilerin bu itirazlara karşı

beyanları alınır.

(Değişik sekizinci fıkra: 19/4/2018 -7139/26 md.) Tarafların bedelde anlaşamamaları

halinde gerektiğinde hâkim tarafından onbeş gün içinde sonuçlandırı lmak üzere yeni bir

bilirkişi kurulu tayin edilir ve hâkim, tarafların ve bilirkişilerin rapor veya raporları ile

beyanlarından yararlanarak adil ve hakkaniyete uygun bir kamulaştırma bedeli tespit eder.

Mahkemece tespit edilen bu bedel, taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkının kamulaştırılma

bedelidir. Tarafların anlaşması halinde kamulaştırma bedeli olarak anlaşılan miktar peşin ve

nakit olarak, hak sahibi adına bankaya yatırılır. Tarafların anlaşamaması halinde hâkim

tarafından kamulaştırma bedeli olar ak tespit edilen bedelin (…) mahkemece belirlenecek

banka hesabına yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş

gün süre verilir. Kamulaştırma bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılmış

ise ilk taksitin yine peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, hak sahibi tespit edilememiş ise

ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere 10 uncu maddeye göre mahkemece

yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun

ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus

olmak üzere mahkemece uzatılabilir. İdarece, kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına

yatırıldığına, hâkim tarafından kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen bedelin (…) 11 veya

hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda ise ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek

üzere bloke edildiğine dair makbuzun ibrazı halinde mahkemece, taşınmaz malın idare adına

tesciline ve kamulaştırma bedelinin hak sahibine ödenmesine karar v erilir ve bu karar, tapu

dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. Tescil hükmü kesin olup, tarafların bedele

ilişkin istinaf veya temyiz hakları saklıdır. İstinaf veya temyiz incelemesi sonucunda

kesinleşen kamulaştırma bedeli, hak sahibine peş in ve nakit olarak ödenen tutardan daha az

olması durumunda aradaki fark ilgilisinden talep edilir. İdare tarafından hak sahibi adına

11 Anayasa Mahkemesinin 16/7/2020 tarihli ve Esas No.:2018/104; Karar No.: 2020/39 sayılı Kararı

ile bu fık ranın dördüncü cümlesinde yer alan “ idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit edilen

bedelden az olması durumunda hâkim tarafından tespit edilen bedel, fazla olması durumunda idarenin

kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedel, peşin ve nakit olarak h ak sahibi adına, kalanı ise

bedele ilişkin kararın kesinleşmesine kadar üçer aylık vadeli hesapta nem alandırılmak ve kesinleşen

karara göre hak sahibine verilmek üzere” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline, yedinci

cümlesinde yer alan “idarenin kıymet takdir komisyonunca tespit ettiği bedelden fazla olması halinde

fazla olan tutarın bloke edi ldiğine” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar

verilmiştir.

yapılan ödeme tarihi ile geri ödemeye ilişkin yazının ilgilisine tebliğ edildiği tarih arasındaki

süre için faiz alınmaz.12

(Ek fıkra: 11/4/2013 -6459/6 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023

tarihli ve E: 2022/83, K: 2023/69 sayılı Kararı ile.) (…)

Bu maddede öngörülen işlemler, mahkemenin davetine uymayanlar olduğu takdirde

ilgilinin yokluğunda yapılır.

Hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda mahkemece, kamulaştırma bedelinin üçer

aylık vadeli hesaba dönüştürülerek nemalandırılması amacıyla gerekli tedbirler alınır.

Kamulaştırılması yapılan taşınmaz mal, tahsis edildiği kamu hizmeti itibariyle sicile

kaydı gerekmeyen bir niteliğe dönüşmüş ise, istek halinde mahkemece sicil kaydının terkinine

karar verilir.

Bu tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taş ınmaz mal nedeniyle vergi

ilişkisi aranmaz. Ancak, tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir.

(İptal ondördüncü fıkra: Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 Tarihli ve E:

2024/101, K: 2024/232 Sayılı Kararı ile.)

Kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal veya maddi hatalara karşı adli

mahkemelerde açılacak düzeltim davalarında hangi idareye husumet yöneltileceğinin davetiye

ve ilanda açıkça belirtilmemiş veya yanlış gösterilmiş olması nedeniyle davada husumet

yanlış yöneltilmiş ise, gerçek hasma tebligat yapılmak suretiyle davaya devam olunur.

Kamulaştırma bedelinin tespiti esasları:1314