Faiz swapı

Faiz swapı, gösterge bir anapara üzerinden farklı faiz oranı esaslarına göre hesaplanacak faizlerin iki taraf arasında anlaşılan vadelerde değişimini öngören bir sözleşme çeşidi olup, aynı para biriminden olan borçların sadece faiz ödemelerinin yapısı değişmekte, anapara tutarı değişimi gerçekleşmemektedir. Faiz swapı işleminde elde etme, sözleşmede yer alan faiz oranları dikkate alınarak hesaplanan faiz değişimlerinin yapıldığı dönemler itibarıyla gerçekleştiğinden, bu dönemlerin sonuna kadar ilgili dönem içinde yapılan değerlemelerin (reeskont işlemlerinin) kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim veya ilave kalem olarak düzeltilmesi gerekecektir. Dolayısıyla, faiz swapı sözleşmesine istinaden sözleşmenin taraflarınca ödenen veya tahsil edilen faizler, sözleşmenin vadesi beklenmeksizin faiz tahakkukunun yapıldığı dönemler itibarıyla taraflarca kurum kazançlarının tespitinde gelir veya gider olarak dikkate alınacaktır. Faiz swapında faiz değişimlerinin çakışması durumunda, söz konusu faiz değişim tarihlerinde elde edilen faiz geliri ile ödenen faiz giderlerinin karşılaştırılması sonucunda oluşacak net kâr veya zararın bu tarihler itibarıyla kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerekecektir. Örnek 1: (A) Kurumu 30/7/2010 tarihinde, 10.000.000 USD tutarındaki 2 yıl vadeli 6 ayda bir LIBOR faiz ödemeli borcundan doğan yükümlülüğünü yerine getirebilmek üzere, (Z) Bankası ile %4 faiz oranı ile yaptığı 2 yıl vadeli 6 ayda bir faiz ödemeli swap sözleşmesine ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

Sözleşme Tutarı : 10.000.000 USD Sözleşme Tarihi : 30/7/2010 Sabit Faiz : % 4 Değişken faiz : USD LİBOR

Faiz Değişim Tarihleri: LIBOR Döviz Kuru 31/1/2011 %4,5 1,60 29/7/2011 %3,8 1,67 31/1/2012 %4,1 1,61 31/7/2012 %3,7 1,71

FAİZ (A) KURUMUNUN KURUM KAZANCININ DEĞİŞİM LIBOR (Z) BANKASI TARAFINDAN (Z) BANKASINA TESPİTİNDE DİKKATE TARİHLERİ (A) KURUMUNA ÖDENEN FAİZ ÖDEDİĞİ FAİZ ALINACAK TUTAR 225.000 USD 200.000 USD 31/1/2011 %4,5 (225.000x1,60= 360.000) (200.000x1,60=320.000) 40.000.-TL

190.000 USD 200.000 USD 29/7/2011 %3,8 (190.000x1,67= 317.300) (200.000x1,67=334.000) (16.700).- TL 205.000 USD 200.000 USD 31/1/2012 %4,1 (205.000x1,61= 330.050) (200.000x1,61= 322.000) 8.050.- TL 185.000 USD 200.000 USD 31/7/2012 %3,7 (25.650).- TL (185.000x1,71)= 316.350) (200.000x1,71= 342.000)

Bu durumda, (A) Kurumu 31/1/2011 tarihinde değişken faizden sabit faize geçmiş olması nedeniyle avantajlı durumda olup söz konusu swap işlemi sonucu (Z) Bankasından elde ettiği faiz geliri tutarı ile (Z) Bankasına ödediği faiz giderinin karşılaştırılması sonucunda oluşan 40.000.- TL’lik tutarı 31/1/2011 tarihi itibarıyla kurum kazancına dahil etmesi gerekmektedir. 29/7/2011 tarihi itibarıyla (A) Kurumunun swap işlemi dolayısıyla (Z) Bankasına ödediği faiz gideri ile (Z) Bankasından elde ettiği faiz gelirlerinin karşılaştırılması sonucunda 10.000 USD zarar oluştuğundan, (A) Kurumu bu tutarın TL karşılığı olan 16.700.- TL zararı kurum kazancının tespitinde dikkate alabilecektir. 31/1/2012 tarihinde ise (A) Kurumu faiz swapı işleminden dolayı ödediği faiz gideri ile elde ettiği faiz gelirinin karşılaştırılması sonucunda (5.000 USD) 8.050.- TL kârlı durumda olup, bu kârın kurum kazancına dahil edilmesi gerekecektir. 31/7/2012 tarihinde (A) Kurumu yine yapılan swap işlemi dolayısıyla ödediği faiz gideri ile elde ettiği faiz gelirinin karşılaştırılması sonucunda oluşan 25.650.- TL zararı kurum kazancının tespitinde dikkate alabilecektir. İşlem tarihindeki kur, işleme taraf olan banka tarafından kullanılan işlem anındaki kuru, böyle bir kurun bulunmaması halinde ise Merkez Bankası döviz alış kurunu ifade etmektedir. Faiz swapında faiz değişimlerinin bir kısmının çakışmaması halinde ise çakışmayan faiz değişim tarihlerinde elde edilen faiz geliri veya ödenen faiz giderlerinin, değişim tarihi itibarıyla yapılacak faiz gideri reeskontu veya faiz geliri reeskontu ile karşılaştırılması sonucunda oluşacak net kâr veya zararın bu tarihler itibarıyla kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerekecektir. Çakışmayan faiz değişim tarihlerinde yapılan faiz gideri reeskontu veya faiz geliri reeskontunun da izleyen dönem başından itibaren ters kayıtla kapatılması gerekecektir. Örnek 2: Tam mükellef (G) Bankası 10.000.000 USD tutarındaki 2 yıl vadeli 3 ayda bir LIBOR faiz ödemeli borcundan doğan yükümlülüğünü yerine getirebilmek için, 30/7/2010 tarihinde yurt dışında mukim (D) Bankası ile % 4 faiz oranı ile yaptığı 2 yıl vadeli 6 ayda bir faiz ödemeli swap sözleşmesine ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

Sözleşme Tutarı : 10.000.000 USD Sözleşme Tarihi : 30/7/2010 Sabit Faiz : % 4 Değişken faiz : USD LIBOR

Faiz Değişim Tarihleri: LIBOR Döviz Kuru (G) Bankası (D) Bankası 28/10/2010 %5,1 1,60 31/1/2011 31/1/2011 %4,5 1,62 29/4/2011 %2,6 1,64 29/7/2011 29/7/2011 %3,8 1,67 28/10/2011 %4,0 1,66 31/1/2012 31/1/2012 %4,1 1,61 30/4/2012 %3,9 1,67 31/7/2012 31/7/2012 %4,0 1,71

ÖDEME TARİHLERİ LIBOR (D) BANKASI (G) BANKASI (G) BANKASI (G) BANKASININ TARAFINDAN (G) TARAFINDAN TARAFINDAN KURUM BANKASINA (D) KAZANCININ ÖDENEN FAİZ BANKASINA DİKKATE (G) BANKASI (D) BANKASI ÖDENEN FAİZ ALINACAK TESPİTİNDE DİKKATE REESKONT ALINACAK TUTARI TUTAR 28/10/2010 %5,1 127.500 USD 100.000 USD (127.500x1,60= 44.000.- TL 204.000) (100.000x1,60= 160.000) 31/1/2011 31/1/2011 %4,5 112.500 USD 200.000 USD (112.500x1,62= (200.000/2 20.250.- TL 182.250) x1,62= 162.000) 29/4/2011 %2,6 65.000 USD 100.000 USD (65.000x1,64= 106.600) (100.000x1,64= (57.400).- TL 164.000) 29/7/2011 29/7/2011 %3,8 95.000 USD 200.000 USD (95.000x1,67= 158.650) (200.000/2 (8.350).-TL x1,67= 167.000) 28/10/2011 %4,0 100.000 USD 100.000 USD (100.000x1,66= (100.000x1,66= 0 166.000) 166.000) 31/1/2012 31/1/2012 %4,1 102.500 USD 200.000 USD (102.500x1,61= 4.025.- TL 165.025)

(200.000/2 x1,61= 161.000) 30/4/2012 %3,9 97.500 USD 100.000 USD (97.500x 1,67= 162.825) (4.175).- TL (100.000x1,67 = 167.000) 31/7/2012 31/7/2012 %4,0 100.000 USD 200.000 USD (100.000x1,71=171.000) (200.000/2 0 x1,71= 171.000)

Örneğimize göre, 28/10/2010 tarihi itibarıyla (D) Bankası tarafından (G) Bankasına 204.000.-TL faiz ödemesi yapılmakta olup (G) Bankası tarafından yapılan herhangi bir faiz ödemesi bulunmadığından, bu tarihte (G) Bankası tarafından yapılacak 160.000.-TL tutarındaki faiz gideri reeskontu ile (D) Bankası tarafından ödenen faiz geliri arasındaki net fark (G) Bankasının kurum kazancının tespitinde dikkate alınacaktır. (G) Bankası tarafından yapılan bu reeskont işlemi izleyen dönem başından (1/1/2011) itibaren ters kayıtla kapatılmak suretiyle gelir hesapları ile ilişkilendirilecektir. 29/4/2011, 28/10/2011 ve 30/4/2012 tarihlerinde de yukarıda yapılan açıklama çerçevesinde, (G) Bankası tarafından yapılan herhangi bir faiz ödemesi bulunmasa dahi faiz gideri reeskontu yapılacak ve bu reeskont işlemi izleyen dönem başında yapılan ters kayıtla kapatılmak suretiyle gelir hesapları ile ilişkilendirilecektir. 31/1/2011, 29/7/2011, 31/1/2012 ve 31/7/2012 tarihlerinde ise bankaların karşılıklı yükümlülüklerinin çakışması nedeniyle herhangi bir reeskont hesaplaması söz konusu olmayıp, faiz gelir ve gideri arasındaki net fark kurum kazancına dahil edilecektir. Bu şekilde, faiz swapı işleminden (G) Bankası tarafından elde edilen kâr veya zararlar ilgili oldukları hesap dönemi itibarıyla kurum kazancının tespitinde dikkate alınacaktır.