Yeniden Değerleme Usulü :

Yeniden değerlemeye tabi tutulacak iktisadi kıymetler ile bu kıymetler için geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanlar bu iktisadi kıymetlerin bilançoya dahil edildikleri yıl için tespit olunan katsayı ile çarpılmak suretiyle değerlenirler.

1982 Takvim yılı veya 1982 özel hesap dönemi sonu itibariyle düzenlenen bilançolara göre yapılacak olan yeniden değerlemede yıllar itibariyle esas alınacak katsayılar kanunda ayrı ayrı tespit edilmiştir.

Bu durumda yeniden değerleme, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin amortismana tabi iktisadi kıymetlerinin noterlerce tasdik edilmiş resmi defterlerinde yazılı aktif değerleri ile bunların birikmiş amortismanlarının 2791 sayılı Kanunla belirlenen katsayılarla çarpılması suretiyle gerçekleştirilen bir işlemdir.

Yeniden değerlemeye tabi tutulacak iktisadi kıymetler için belirlenmiş bulunan katsayılar, aşağıda gösterildiği şekilde, 1972 - 1982 yılları için tespit edilmiştir. En büyük katsayı, 1972 ve daha önceki yıllarda iktisap edilen iktisadi kıymetler için 11, en küçük katsayı ise 1982 yılında bilançonun aktifine dahil edilen iktisadi kıymetler için (1) olarak belirlenmiştir.

Yeniden değerlemede esas alınacak katsayılar şunlardır.

1982 yılı için11981 yılı için21980 yılı için31979 yılı için41978 yılı için51977 yılı için61976 yılı için71975 yılı için81974 yılı için91973 yılı için101972 ve daha önceki yıllar için11

Yeniden değerlemeye tabi tutulacak iktisadi kıymetlerin, değerlemenin yapıldığı 1982 hesap dönemi sonu itibariyle bilançoda kayıtlı bulunması, işletmede fiilen kullanılması ve kanunen amortismana tabi olması şarttır. Bu durumdaki iktisadi kıymetler ile bu kıymetler üzerinden ayrılan amortismanlar kanunda belirlenen katsayılar ile çarpılmak suretiyle yeniden değerlendirilecektir.

İktisadi kıymetler ile bu kıymetler üzerinden ayrılan amortismanların, iktisadi kıymetlerin bilançoya dahil edildikleri yıla ait katsayı ile çarpılmak suretiyle yeniden değerlendirilmeleri gerekmektedir. Bu itibarla amortismanların ayrıldıkları yıllara ait katsayılar ile değerlendirilmesi söz konusu değildir. Konuyu şu şekildeki bir örnekle açıklamak mümkündür. 1980 yılı içinde 2.000.000,_ liraya iktisap edilip, işletmeye dahil edilen ve üzerinden 1980 - 1982 yıllarında % 25 oranında amortisman ayrılmış (birikmiş amortisman tutarı 1.500.000,- lira) olan bir iktisadi kıymetin, 1982 hesap dönemi sonu itibariyle yeniden değerlemeye tabi tutulması halinde, 1980 yılı için belirlenmiş olan (3) katsayısı ile hem iktisadi kıymetin, hem de bu iktisadi kıymet üzerinden ayrılmış bulunan birikmiş amortismanların çarpılması gerekecektir. Böylece yeniden değerleme işlemi neticesinde iktisadi kıymetin değeri (2.000.000 x 3 =) 6.000.000,- lira, birikmiş amortismanlar ise (1.500.000 x 3) = 4.500.000,- lira olacaktır.

Kendilerine özel hesap dönemi tayin olunan mükelleflerin, bilançolarında bu dönem içinde dahil ettikleri iktisadi kıymetlerin ve bu kıymetler üzerinden ayrılmış olan amortismanların yeniden değerlendirilmesinde, özel hesap dönemlerinin kapandığı takvim yılına ait katsayıların esas alınması gerekmektedir. Örneğin, 1.9.1979 - 31.8.1980 tarihleri arası özel hesap dönemi olarak tayin edilen bir mükellefin 25.11.1979 tarihinde bilançosuna dahil ettiği iktisadi kıymet ile bu kıymet üzerinden ayırdığı amortisman için uygulanacak katsayı, 1979 yılı için belirlenen (4) katsayısı olmayıp, 1980 yılı için belirlenen (3) katsayısıdır. Yeniden değerlemede 1980 yılı için tespit edilen bu katsayı kullanılacaktır.

1.1.1983 tarihinden önce, Kurumlar Vergisi Kanununun 37 nci maddesine göre devredilen veya nevi değiştiren kurumlar ile İşletme Hesabı Esasına göre defter tutarken bilanço esasına göre defter tutmaya başlayan mükellefler ve veraset suretiyle iktisap edilen işletmelerde bilançoların aynen devir alınmış olması şartıyle, bu işletmeler, yeniden değerlemede iktisadi kiymetin işletmeye girdiği yılın katsayısını uygulayacaklardır.