Fuar, Sergi ve Panayır binalarının muaflığı :

Maddenin (d) fıkrası ile fuar, sergi ve panayırlarda inşa edilen ve sadece bu yerlerin açık bulunduğu zamanlarda belirtilen maksatlarla kullanılan binaların, bu vasıfların devam ettiği sürece, geçici bina vergisi muaflığından yararlandırılmasını öngörmektedir. (Pavyon, teşhir salonu gibi.)

Fuar, sergi veya panayırın açık bulunmadığı zamanlar başka maksatlarla kullanılan binaların bu muaflıktan yararlandırılması söz konusu değildir.

Dört fıkra halinde sayılan bu muaflıklardan yararlanmak için mükelleflerin, sayılan hallerin vukuunda, keyfiyeti iki ay içinde ilgili vergi dairesine bildirmeleri veya beyannamelerine bu maksatla bir bildirim eklemeleri şarttır. Bu şart yerine getirilmezse, fıkralarda yazılı şartlar mevcut olsa dahi geçici muaflığın uygulanması mümkün değildir.

Şu kadar ki, süresinde olmamakla beraber sonradan bildirimde bulunulması halinde muaflık, bildirimin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılından muteber olacak ve bu yıla kadar olan geçmiş dönemler için gerekli vergi tarh ve tahakkuk ettirilip tahsil olunacaktır.

Köylerdeki inşaat için bildirme mecburiyeti olmadığından, bunlar için muaflık, diğer şartlar mevcutsa, herhalde uygulanacaktır.

C _ KÖY BİNALARI İSTİSNASI :

Yürürlükten kaldırılan 1837 sayılı Bina Vergisi Kanununa göre, sahiplerinin ikâmetine mahsus olup yıllık gayrisafi iradı 25 liraya kadar olan binalara tanınmakta bulunan muafiyete benzeyen bir hüküm bu kanunun 6 ıncı maddesi ile getirilmiştir.

Maddedeki bu istisna, ekonomik, sosyal ve şehirleşme şartlarına uygun olarak vergi değerlerinin 60.000 lirasına ve sadece köy kanununa tabi yerleşme ünitelerine hasredilmiştir.

Bu suretle, köylerde imar faaliyetlerini teşvik ve büyük yatırımların belediye hudutları dışına kaydırılmasını temin vasatının doğmasına vergi yoluyla katkıda bulunulmuştur.

Madde hükmüne göre, 60.000 liralık istisnanın uygulanması bakımından binanın ikamete veya herhangi başka bir maksada tahsis edilmesi herhangi bir fark yaratmamaktadır. Ancak; köylerdeki meskenler için 5 inci maddenin (a) fıkrasında derpiş edilen geçici muaflık ayrıca uygulanmayacaktır.

4. Matrah ve Nisbet :

A _ MATRAH :

Kanunun 7 inci maddesine göre Bina Vergisinin matrahı binanın bu kanun hükümlerine göre tesbit olunan vergi değeridir. Vergi değeri ise, verginin konusuna giren bina veya arazinin rayiç bedeli olup beyan tarihindeki normal alım satım bedelinden ibarettir. Bu konuya 29 uncu madde ile ilgili açıklamalarda ayrıca değinileceğinden burada tekrar edilmemiştir.

Maddenin ikinci fıkrası gereğince, sabit istihsal tesisatına ait değerler vergi matrahına alınmayacaktır. Sabit istihsal tesisatı, istihsalde kullanılan ve binaya sabit bir surette yerleştirilmiş bulunan her türlü makine ve tesislerdir. Esasen, bu tesisat 1961 bütçe yılından itibaren bina vergisi kapsamı dışında bırakılmıştı.

Maddenin üç ve dördüncü fıkralarına göre, mükelleflerin bir ilçe sınırı içindeki (genellikle vergi dairesi faaliyet bölgesi) bina vergi değerlerini aynı matrahta birleştirmeleri ve kendileriyle birlikte yaşayan eş ve velayet altındaki çocuklara ait aynı yerdeki bina vergi değerlerini de bu matraha ekleyerek beyan etmeleri gerekmektedir.

Emlâk Vergisi Kanununun getirdiği önemli yeniliklerden biri olan bu hükme göre, aile reisi olan vergi mükelleflerine ait matrahlar içerisinde, eş ve velâyet altındaki çocukların maliki oldukları, intifa hakkına sahip bulundukları veya malik gibi tasarruf ettikleri bina vergi değerleri de yer alacaktır.

Aile reisi olan kişi, esas itibariyle herhangi bir binaya malik olmasa, intifa hakkına sahip bulunmasa veya malik gibi tasarruf etmese dahi eş ve velâyet altındaki çocuklara ait bu kabil binalara ait vergi değerlerini kendi adına düzenleyeceği beyannamede toplayıp beyan etmek zorundadır.

Medeni Kanun hükümlerine göre, mahkemece aksine hüküm verilmiş olmadıkça eşlerin birlikte yaşadığı ve reşit olmayan çocukların velâyet altında bulunduğu açıktır. Aksine davranışlarda bulunulduğunun vergi dairelerince tesbiti halinde, bu mükellefler hakkında, 213 sayılı kanunun 341 inci maddesine istinaden 349 uncu maddesi gereğince ziyaa uğratılan verginin % 50 si tutarında kusur cezası uygulanması tabiîdir.

B _ NİSPET :

Kanunun 8 inci maddesi Bina Vergisinin nisbetini binde 7 den başlayıp binde 10'a varan bir kademe içinde tesbit etmektedir.

Gerçekten bu maddeye göre vergi, 50.000 liraya kadar olan matrahlarda binde 7; 100.000 liraya kadar olan matrahlarda binde 8; 150.000 liradan fazla olan matrahlarda binde 10 nisbeti uygulanmak suretiyle hesaplanacaktır.

Sözü edilen vergi nisbetleri vergiye tabi matrahlara uygulanacağına ve beyan edilen binaların bitim tarihlerine göre muafiyet süreleri farklı yıllarda sona ereceğine göre gerek mükelleflerin beyanda bulunurken gerekse vergi dairelerinin beyanı kontrol edip vergiyi tahakkuk ettirirken bu cihete dikkat etmeleri zorunlu bulunmaktadır.

Vergi tarifesinin tatbikatı karışık olmamakla beraber, gerek mükelleflerin beyanına gerekse vergi idaresinin kontrolüne kolaylık sağlamak üzere bir vergi cetveli hazırlanmış ve ayrı bir genel tebliğ halinde tabettirilmiştir.