Kar Paylarının Beyanı ve Yıllık Beyannamede Toplanması:

Gelir Vergisi Kanununun 85'inci maddesinde, gelir vergisinin konusuna giren her türlü kaynaklardan elde edilen kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verileceği ve bu kazanç ve iratların beyannamede toplanacağı belirtilmekle beraber, Kanunun 86'ncı maddesinde belli şartlarla bazı kazanç ve iratlar için yıllık beyannamenin verilmemesi ve bu kazanç ve iratların beyannamede toplanmaması öngörülmüştür. Buna göre, bazı hallerde vergi alacağı dahil olmak üzere kar payları için beyanname verilmesi gerekmeyebilecektir. Söz konusu 86'ncı madde hükmü aşağıdaki gibidir:

"Aşağıda yazılı hallerde gelir toplanmaz ve yıllık beyanname verilmez.

1. Yabancı memleketlerde elde edilenler hariç olmak üzere, tam mükellefiyette vergiye tabi gelir sadece;

a) Tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretlerden (birden fazla işverenden ücret alan ve ücretlerinin yıllık gayri safi tutarları toplamı 225 milyon lirayı aşan hizmet erbabının ücretleri hariç),

b) Tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunan ve gayri safi tutarları toplamı 225 milyon lirayı aşmayan, arızi serbest meslek kazançları, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ve vergi alacağı dahil olmak üzere kurumlardan elde edilen kar paylarından,

c) Götürü usulde vergilendirilen ücretler, ticari ve mesleki kazançlardan,

d) Yukarıda sayılan kazanç ve iratların birkaçı veya tamamından ibaret ise.

2. Dar mükellefiyette vergiye tabi gelir sadece;

a) Tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler, serbest meslek kazançları, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile kurumlardan elde edilen kar paylarından,

b) Değer artışı kazançları veya arızi kazançlardan,

c) Yukarıda sayılan kazanç ve iratların bir kaçı veya tamamından ibaret ise."

Gelir Vergisi Kanununun 86'ncı maddesinde 3946 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler, 1994 takvim yılı gelirlerine de uygulanmak üzere 1.1.1994 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Ancak, anılan Kanun ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 39'uncu maddenin 3/b bendi hükmüne göre, tam mükellef kurumlardan 1994 yılı içinde elde edilen kar payları için Gelir Vergisi Kanununun 3946 sayılı Kanunla değişmeden önceki hükümleri, özel hesap dönemi 1994 yılı içinde biten kurumlardan aynı yıl içinde elde edilen kar payları ve vergi alacakları hakkında ise Gelir Vergisi Kanununun değişen hükümleri uygulanacaktır. Dolayısıyla, Gelir Vergisi Kanununun 86 ncı maddesinin değişen hükümleri, özel hesap dönemi 1994 yılında biten kurumlardan elde edilen kar payları ve vergi alacakları bakımından 1.1.1994 tarihinden itibaren, hesap dönemi takvim yılı olan kurumlardan elde edilen kar payları ve vergi alacakları bakımından ise 1.1.1995 tarihinden itibaren uygulanacaktır.

8.12.1994 tarih ve 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile söz konusu maddede yer alan hadler 1995 yılı gelirlerine uygulanmak üzere 225 milyon liradan 450 milyon liraya yükseltilmiştir. Bilahare, söz konusu 450 milyon liralık had 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere 95/7593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ise 900 milyon liraya yükseltilmiştir.

Buna göre, mükelleflerce 1995 yılı içinde tam mükellefiyete tabi kurumlardan elde edilen vergi alacağı dahil kar payı tutarının 450 milyon lirayı aşmaması halinde vergiye tabi başka bir gelirin de bulunmaması şartıyla toplama yapılmayacak ve beyanname verilmeyecektir. Bu haddin üzerindeki kar payları (vergi alacağı dahil) için ise yıllık beyanname verilmesi zorunludur.Tebliğde yer alan örnek ve açıklamalarda 450 milyon liralık had dikkate alınmıştır.

_ Vergi alacağı dahil kar paylarının Gelir Vergisi Kanununun 86'ncı maddesinin birinci fıkrasının 1/b numaralı bendinde yer alan tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan arızi serbest meslek kazançları, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratlarının biri veya bir kaçı veya tamamı ile birlikte elde edilmesi halinde ise bu kazanç ve iratların gayrisafi tutarları toplamının 450 milyon lirayı aşmaması halinde yine toplama yapılmayacak ve beyanname verilmeyecektir.

ÖRNEK 1:

Bir mükellefin 1995 takvim yılında elde ettiği gelirlerin gayrisafi tutarları aşağıdaki gibidir:

Arızi serbest meslek kazançları ile gayrimenkul sermaye iratlarının tamamı tevkifata tabi tutulmuştur.

Örnekte yer alan kazanç ve iratların tutarı 450 milyon liralık haddi aşmadığından, mükellef bu gelirleri için beyanname vermeyecektir. Söz konusu gelir unsurlarından herhangi birisinin daha fazla olması nedeniyle toplam gelir bu haddi aşmış olsaydı toplama yapılması ve yıllık beyanname verilmesi zorunlu olacaktı.

_ Vergi alacağı dahil toplam tutarı 450 milyon lirayı aşmayan kar paylarının tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücretlerle veya götürü usulde vergilendirilen ücretler ve ticari ve mesleki kazançlarla birlikte elde edilmesi halinde de toplama yapılmayacak ve beyanname verilmeyecektir. Ancak, tevkif suretiyle vergilendirilen ücretlerin birden fazla işverenden elde edildiği durumda bu ücretlerin gayrisafi tutarının da 450 milyon lirayı aşmaması gerekmektedir.

ÖRNEK 2:

Bir mükellefin 1995 takvim yılında elde ettiği gelirlerin gayrisafi tutarları aşağıdaki gibidir:

Mükellefin iki işverenden aldığı ücretler tevkif suretiyle vergilendirilmiştir.

Örnekte yer alan mükellefin elde ettiği kar payları ile iki ayrı işverenden aldığı ücretleri tutarları ayrı ayrı 450 milyon lirayı aşmadığından götürü ticari kazancı da dahil 925.000.000 lira tutarındaki gelirleri için yıllık beyanname verilmesi gerekmemektedir. Eğer, örnekdeki mükellefin ücret geliri veya kar payı 450 milyon lirayı aşmış olsaydı, beyanname verilme mecburiyeti doğacak ve götürü ticari kazançta bu beyannameye dahil edilecekti.

_ Gelir Vergisi Kanununun 86'ncı maddesinin 1 numaralı bendinde yer alan gelirlerin bir kaçının veya tamamının bir arada bulunduğu durumda bu gelirler toplanmayacak ve beyanname verilmeyecektir.

ÖRNEK 3:

Bir mükellefin 1995 takvim yılında elde ettiği gelirlerin gayrisafi tutarları aşağıdaki gibidir:

Mükellefin arızi serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı ve ücretleri tevkif suretiyle vergilendirilmiştir.

Örnekteki mükellefin kar payı, arızi serbest meslek kazancı ve gayrimenkul sermaye iratlarının gayrisafi tutarları toplamı 425 milyon lira olup, 450 milyon liralık haddin altında kaldığından, Gelir Vergisi Kanununun 86'ncı maddesinin birinci fıkrasının 1/b numaralı bendi kapsamına girmektedir. Ücretler ise aynı fıkranın 1/a bendi kapsamına girmekte, tek işverenden elde edildiğinden herhangi bir tutar sınırlamasına tabi olmamaktadır. Söz konusu fıkranın 1/c bendi uyarınca, götürü ticari kazançlar için de beyanname verilmesi gerekmemektedir. Bu durumda, Kanunun 86'ncı maddesinin birinci fıkrasının bir numaralı bendinde belirtilen şartlar ihlal edilmediğinden, mükellefin kar payları ve vergi alacağı da dahil 1.370.000.000 lira tutarındaki gelirinin toplanması ve yıllık beyanname verilmesi gerekmemektedir.